ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನವನ ಬದುಕು ಮನರಂಜನೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದು ಹಠಾತ್ ನಡೆದ ಬದಲಾವಣೆ ಅಲ್ಲ. ಇದು ನಿಧಾನವಾಗಿ, ಆದರೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ನಡೆದ ಪರಿವರ್ತನೆ. ಆ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಟಿವಿಗಳಲ್ಲಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ವಿಡಿಯೊಗಳೂ ಸಹ ರೂಪುಗೊಳ್ಳತೊಡಗುತ್ತವೆ. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬದುಕನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತಾ, ವ್ಯಕ್ತಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಸುತ್ತ, ಉಳಿಯುವ ಹೋರಾಟದ ಪ್ರತೀಕವಾಗುವ ಸಂದರ್ಭಗಳೂ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ.
ಬದುಕು ಮನರಂಜನೆಯಾಗುವ ಕ್ಷಣ
ಕೆಲವು ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋಗಳಲ್ಲಿ ಬದುಕು ಒಂದು ಆಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವುದು ಮುಖ್ಯ. ಹೇಗೆ ಉಳಿಯಬೇಕು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ನಂತರ ಬರುತ್ತದೆ. ಉಳಿಯಲು ಮಾತನಾಡಬೇಕು. ಉಳಿಯಲು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಬೇಕು. ಉಳಿಯಲು ಭಾವನೆ ತೋರಿಸಬೇಕು. ಉಳಿಯಲು ತಾನು ಯಾರಾಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನೇ ಮರುರೂಪಿಸಬೇಕು. ಇಲ್ಲಿ ಬದುಕು ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಹಿನ್ನಡೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಉಳಿಯುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಸಂಘರ್ಷ
ಉಳಿಯುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಗೌರವ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಸಂದೇಶ ಇಂತಹ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ನೆಲೆಸುತ್ತದೆ. ಮೌನ ಅಪಾಯಕಾರಿ. ಗಡಿ ಇಟ್ಟರೆ ಅಪ್ರಸ್ತುತ. ಅಸಹನೆ ತೋರಿಸಿದರೆ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಆಟವಲ್ಲ. ಇದು ಮಾನವನ ಸ್ವಯಂ–ರಕ್ಷಣೆಯ ಮೇಲೆ ನಡೆಯುವ ಪರೀಕ್ಷೆ.
ನಿರಂತರ ಗಮನ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂ–ಅಳಿವು
ನಿರಂತರವಾಗಿ ಗಮನದಲ್ಲಿರುವ ಬದುಕು ಮಾನವನೊಳಗಿನ ಮೌನವನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಕ್ಷಣವೂ ಯಾರೋ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಅರಿವು ತನ್ನೊಳಗೆ ಉಳಿಯಲು ಅವಕಾಶ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ. ಭಾವನೆಗಳು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗುತ್ತವೆ.
ಭಾವನೆ ಯಾವಾಗ ಅನುಭವದಿಂದ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗುತ್ತದೆ?
ನೋವು ಅನುಭವವಾಗುವುದು ಬಿಟ್ಟು ವಿಷಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿ ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. “ಇದು ನನಗೆ ಸರಿಯೇ?” ಅವನು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುವುದು, “ಇದರಿಂದ ನಾನು ಉಳಿಯಬಹುದೇ?”
ನೋಡುವವರೂ ಹೇಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಾರೆ?
ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವವರಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ನೋಡುವವರೂ ಬದಲಾಗುತ್ತಾರೆ. ಮೊದಲ ದಿನ ಅಸೌಕರ್ಯ ತೋರಿಸುವ ದೃಶ್ಯ ನಂತರ “ಗೇಮ್” ಆಗುತ್ತದೆ. ಅಪಮಾನ “ಸ್ಟ್ರಾಟೆಜಿ” ಆಗುತ್ತದೆ. ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಕುಸಿತ “ಕಂಟೆಂಟ್” ಆಗುತ್ತದೆ. ಆ ಕಂಟೆಂಟ್ ನೋಡುಗರ ಅಭಿರುಚಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ!
ಅಸೌಕರ್ಯ ಹೇಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ?
ನೋಡುವವರು ತೀರ್ಪುಗಾರರಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಅಸಂವೇದನಾಶೀಲರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಅಪರಾಧ ಆರೋಪವಲ್ಲ.
ಇದು ಮಾನವ ಮನಸ್ಸಿನ ಸಹಜ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ.
ಉಳಿಯುವ ಸ್ವರೂಪ ಯಾವುದು?
ಇಂತಹ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸ್ವರೂಪದ ಸ್ವಯಂ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ?
ಶಾಂತ ಸ್ವಭಾವ? — ಇಲ್ಲ.
ಮೌನ? — ಇಲ್ಲ.
ಆಳ? — ಅಪಾಯದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.
ಉಳಿಯುವುದು – ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಧ್ವನಿ, ತ್ವರಿತ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ, ಮಿತಿಯಿಲ್ಲದ ಬಹಿರಂಗತೆ.
ಇದು ಬದುಕಿನ ಪಾಠವಲ್ಲ. ಇದು ಬದುಕು ಹೇಗೆ ಅಳಿಯಬಹುದು ಎಂಬ ಮಾದರಿ.
ಒಂದು ಮೌನ ಪ್ರಶ್ನೆ
ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನೆ ಶೋಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಲ್ಲ, ಪ್ರಶ್ನೆ ನಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ. ನಾವು ಯಾವ ರೀತಿಯ ಬದುಕನ್ನು ಮನರಂಜನೆ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೇವೆ? ಯಾವ ಬೆಲೆಗೆ ಇತರರ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ನೋಡುವ ಹಕ್ಕು ಪಡೆದಿದ್ದೇವೆ? ಮನರಂಜನೆ ಎಂದರೆ ಮಾನವನ ಗೌರವವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದೇ ಅರ್ಥವಲ್ಲ. ಬದುಕು ಆಟವಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಆಟವಾಗಬಾರದು.
ಲೇಖಕರ ಬಗ್ಗೆ
ಶೀಲಾ ಭಟ್
ಜೀವನದ ಮೌನವಾದ ಸತ್ಯಗಳ ಕುರಿತು ಚಿಂತಿಸುವ ಬರಹಗಾರ್ತಿ. ಇವರ ಬರಹಗಳು ಉಪದೇಶವಲ್ಲ, ತೀರ್ಪಲ್ಲ. ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಯೋಚಿಸಲು ಬಿಡುವ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಗಳು.