ಒಂದು ಮನೆಯೊಳಗೆ ಹುಟ್ಟುವ ಮೌನ ಗಾಯಗಳು
“ನೋಡು, ನಿನ್ನ ಅಣ್ಣ ಎಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಓದುತ್ತಾನೆ.”
“ನಿನ್ನ ತಂಗಿಯಂತೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಶಾಂತವಾಗಿರು.”
“ಅಕ್ಕನಂತೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಕಲಿತುಕೋ.”
“ನಿನ್ನ ತಮ್ಮನಷ್ಟು ಧೈರ್ಯ ನಿನಗಿಲ್ಲ.”
ಬಹುತೇಕ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮನೆಯಲ್ಲೂ ಕೇಳಿಬರುವ ವಾಕ್ಯಗಳು ಇವು.
ಪೋಷಕರಿಗೆ ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರೇರಣೆ ಎನ್ನಿಸಬಹುದು.
ಆದರೆ ಮಕ್ಕಳ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇದು ಬಹಳ ಆಳವಾದ ಗುರುತು ಬಿಡಬಹುದು.
ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರ ಹೋಲಿಕೆ ಕೇವಲ ಮಾತಲ್ಲ. ಅದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ:
- ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ
- ಅಸೂಯೆ ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ
- ದೂರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತದೆ
- ಜೀವನಪೂರ್ತಿ ಉಳಿಯುವ ನೋವಾಗಬಹುದು
ಹೋಲಿಕೆ ಯಾಕೆ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ?
ಪೋಷಕರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೆಟ್ಟ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.
ಅವರಿಗೆ:
- ಒಂದು ಮಗು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿರುವುದು ಕಾಣುತ್ತದೆ
- ಇನ್ನೊಬ್ಬರೂ ಹಾಗೆಯೇ ಆಗಲಿ ಎನ್ನುವ ಆಶೆ ಇರುತ್ತದೆ
- ಪ್ರೇರೇಪಿಸಬೇಕೆಂದು ಅನಿಸುತ್ತದೆ
ಆದರೆ ಸಮಸ್ಯೆ ಏನೆಂದರೆ:
ಪ್ರತಿ ಮಗು ವಿಭಿನ್ನ ಮನಸ್ಸು, ವಿಭಿನ್ನ ಶಕ್ತಿ, ವಿಭಿನ್ನ ಜೀವನಪಥ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.
ಒಬ್ಬರಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ವಿಧಾನ ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗೆ ಗಾಯವಾಗಬಹುದು.
ಹೋಲಿಕೆಯ ಮೊದಲ ಪರಿಣಾಮ — “ನಾನು ಸಾಕಾಗಿಲ್ಲ”
ಮಗು ತನ್ನ ಅಣ್ಣ/ಅಕ್ಕ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ/ತಂಗಿಯೊಂದಿಗೆ ನಿರಂತರ ಹೋಲಿಕೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅದರೊಳಗೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಒಂದು ಭಾವನೆ ಹುಟ್ಟಬಹುದು:
“ನಾನು ಹೇಗಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬುದು ಯಾರಿಗೂ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ.”
ಜೀವನದ ಉದಾಹರಣೆ:
ಒಬ್ಬ ಹುಡುಗ ಚಿತ್ರಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ.
ಆದರೆ ಅವನ ಅಣ್ಣ ಓದಿನಲ್ಲಿ ಟಾಪರ್.
ಪ್ರತಿ ಸಲ:
- “ಅಣ್ಣನಂತೆ ಓದು”
- “ಚಿತ್ರ ಬಿಡಿಸುವುದರಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ?”
ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತ ಕೇಳುತ್ತ ಅವನು ತನ್ನ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನೇ ಕಡಿಮೆ ಎಂದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
ಅಸೂಯೆಯ ಬೀಜ
ಹೋಲಿಕೆ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಸ್ಪರ್ಧೆಯಾಗಿ ಮಾಡಬಹುದು.
ಉದಾಹರಣೆ:
ಒಬ್ಬ ಹುಡುಗಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸದಾ ತನ್ನ ತಂಗಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆಯಾಗುತ್ತಾಳೆ.
- “ಅವಳು ಎಷ್ಟು ಸುಂದರ”
- “ಅವಳು ಎಷ್ಟು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾಳೆ”
- “ಅವಳಿಗೆ ಎಲ್ಲರೂ ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಾರೆ”
ಹೊರಗೆ ನಗುತ್ತಿರಬಹುದು.
ಆದರೆ ಒಳಗೆ:
- ಅಸೂಯೆ
- ಕೋಪ
- ದೂರವಾಗುವ ಮನಸ್ಸು
ಬೆಳೆಯಬಹುದು.
ಮೌನವಾಗುವ ಮಕ್ಕಳು
ಕೆಲವರು ಹೋರಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಕೆಲವರು ಬಂಡಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಆದರೆ ಕೆಲವರು ಮೌನವಾಗಿಬಿಡುತ್ತಾರೆ.
“ನಾನು ಏನು ಮಾಡಿದರೂ ಹೋಲಿಕೆ ಆಗುತ್ತೆ ” ಎನ್ನುವ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ:
- ತಮ್ಮ ಭಾವನೆ ಹೇಳುವುದೇ ಬಿಡಬಹುದು
- ಪ್ರಯತ್ನ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು
- ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು
“ಒಳ್ಳೆಯ ಮಗು” ಎನ್ನುವ ಒತ್ತಡ
ಹೋಲಿಕೆ ,ಕೇವಲ “ಕಡಿಮೆ” ಎನ್ನುವ ನೋವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ.
ಕೆಲವರಿಗೆ “ಪರಿಪೂರ್ಣ” ಆಗಿರಬೇಕೆಂಬ ಒತ್ತಡವೂ ಕೊಡುತ್ತದೆ.
ಉದಾಹರಣೆ:
ಮೊದಲ ಮಗುವನ್ನು ಸದಾ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
- “ನಿನ್ನಂತಾಗಬೇಕು ಎಲ್ಲರೂ”
ಎಂಬ ಮಾತು ಕೇಳುತ್ತಾ ಬೆಳೆದ ಮಗು:
- ತಪ್ಪು ಮಾಡಲು ಹೆದರಬಹುದು
- ಯಾವಾಗಲೂ ಉತ್ತಮವಾಗಿರಬೇಕೆಂಬ ಒತ್ತಡ ಅನುಭವಿಸಬಹುದು
ಸಹೋದರ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ಬರುವ ಬಿರುಕು
ಪೋಷಕರ ಹೋಲಿಕೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರ ನಡುವೆ ಅಂತರ ತರಬಹುದು.
ಬಾಲ್ಯದ ಸ್ಪರ್ಧೆ → ದೊಡ್ಡವರ ದೂರ
- ಮಾತು ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದು
- ಹೃದಯದ ಸಾಮಿಪ್ಯ್ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದು
- ಒಳಗಿನ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಉಳಿಯುವುದು
ಕೆಲವರು ದೊಡ್ಡವರಾದ ಮೇಲೂ:
- ಯಾರು ಹೆಚ್ಚು ಯಶಸ್ವಿ?
- ಯಾರನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರೀತಿಸಿದರು?
- ಯಾರು ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಪಡೆದರು?
ಎಂಬ ಅಜ್ಞಾತ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದಲ್ಲೇ ಬದುಕುತ್ತಾರೆ.
ಆದರೆ ಹೋಲಿಕೆಯೊಳಗೆ ಬೆಳೆದು ಬಂದ ಶಕ್ತಿಗಳೂ ಇವೆ
ಕೆಲವರು ಇದೇ ಅನುಭವದಿಂದ:
- ತಮ್ಮದೇ ಗುರುತು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ
- ವಿಭಿನ್ನ ಕ್ಷೇತ್ರ ಹುಡುಕುತ್ತಾರೆ
- ಒಳಗಿನ ಹೋರಾಟದಿಂದ ಬಲಿಷ್ಠರಾಗುತ್ತಾರೆ
ಉದಾಹರಣೆ:
ಅಣ್ಣ ವೈದ್ಯ.
ತಮ್ಮ ಓದಿನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ.
ಆದರೆ ನಂತರ ತಮ್ಮ ಉದ್ಯಮಿಯಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಬಹುದು.
ಏಕೆಂದರೆ ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅವನು ಅರಿಯುತ್ತಾನೆ: “ನಾನು ಅವನಂತೆ ಆಗಬೇಕಿಲ್ಲ. ನಾನು ನನ್ನಂತೆ ಆಗಬೇಕು.”
ಹೋಲಿಕೆ ಯಾಕೆ ಅಪಾಯಕಾರಿ?
ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಮಕ್ಕಳನ್ನು:
- ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವಾಗಿ ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ
- ಅಳೆಯುವ ವಸ್ತುವಾಗಿ ನೋಡುತ್ತದೆ
ಒಬ್ಬ ಮಗು:
- ಮೌನವಾಗಿರಬಹುದು
- ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಮಾತನಾಡುವವನಾಗಿರಬಹುದು
- ಒಬ್ಬ ಕಲಾತ್ಮಕ
- ಮತ್ತೊಬ್ಬ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮನಸ್ಸಿನವನು
ಇವು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು. ಉತ್ತಮ-ಕೆಟ್ಟ ಅಳೆಯುವ ಮಾನದಂಡಗಳಲ್ಲ.
ಪೋಷಕರು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?
೧. ಹೋಲಿಕೆ ಬದಲು ಗಮನಿಸಿ
“ನಿನ್ನ ಅಣ್ಣನಂತೆ” ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ:
“ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಯಾವ ಶಕ್ತಿ ಇದೆ?” ಎಂದು ಕೇಳಿ.
೨. ಪ್ರತಿ ಮಗುವಿನ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಶಕ್ತಿ ಗುರುತಿಸಿ
- ಒಬ್ಬ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಇರಬಹುದು
- ಒಬ್ಬ ಸೃಜನಶೀಲ
- ಒಬ್ಬ ಸಂವೇದನಾಶೀಲ
- ಒಬ್ಬ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ
೩. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹೋಲಿಕೆ ಬೇಡ
ಬಂಧುಗಳ ಮುಂದೆ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡಿದರೆ ನೋವು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.
೪. ಪ್ರೀತಿ ಸಮಾನವಾಗಿ ತೋರಿಸಿ
ಸಮಾನತೆ ಎಂದರೆ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ವರ್ತನೆ ಅಲ್ಲ.
ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಗೌರವ.
೫. ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಗೆಲ್ಲಲು ಕಲಿಸಿ
ಒಬ್ಬರ ವಿರುದ್ಧ ಒಬ್ಬರನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಡಿ.
ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರಿಗೆ ಸಂದೇಶ
ನಿಮ್ಮ ಅಣ್ಣ/ಅಕ್ಕ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ/ತಂಗಿ ನಿಮ್ಮ ಸ್ಪರ್ಧಿ ಅಲ್ಲ.
ಅವರು ನಿಮ್ಮ ಜೀವನದ ಮೊದಲ ಜೊತೆಗಾರರು.
ಬಾಲ್ಯದ ಹೋಲಿಕೆ ದೊಡ್ಡವರ ಸಂಬಂಧ ಹಾಳುಮಾಡದಿರಲಿ. ಒಂದು ಮರದ ಹೂವನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಮರದ ಹಣ್ಣಿನೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ಮಕ್ಕಳನ್ನೂ ಹೋಲಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿ ಮಗುವಿಗೂ ತನ್ನದೇ ಸಮಯ, ತನ್ನದೇ ಬೆಳಕು, ತನ್ನದೇ ಶಕ್ತಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಹೋಲಿಕೆ ಕೆಲವು ಕ್ಷಣ ಪ್ರೇರಣೆ ಕೊಡಬಹುದು. ಆದರೆ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರೀತಿ ಜೀವನಪೂರ್ತಿ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಕೊಡುತ್ತದೆ.
ಮಕ್ಕಳು ಒಂದೇ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿರಬಹುದು… ಆದರೆ ಅವರು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಆತ್ಮಗಳಲ್ಲ.