ಮನಸ್ಸಿಗೆ ನೋವು ಕೊಡುವವರು ಯಾವಾಗಲೂ ಹೊರಗಿನವರಲ್ಲ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಮ್ಮ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಅತಿ ಹತ್ತಿರವಾಗಿರುವವರೇ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ನೋವು ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಹೊರಗಿನವರು ಏನಾದರೂ ಮಾತಾಡಿದರೆ ನಾವು ಬೇಗ ಮರೆತುಬಿಡುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಗಂಡ, ಮಕ್ಕಳು ಅಥವಾ ಮನೆಯವರಿಂದ ಬರುವ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ, ಮಾತು ಅಥವಾ ವರ್ತನೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆಳವಾದ ಗುರುತು ಬಿಟ್ಟುಹೋಗುತ್ತದೆ.
ಬಹುತೇಕ ಮಹಿಳೆಯರು ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಳಗೆ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ — “ನಾನು ಈ ಮನೆಗಾಗಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ, ಆದರೆ ನನ್ನ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಬೆಲೆ ಇದೆಯೆ?” ಎನ್ನುವ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಅಸಹನೆಯಲ್ಲ. ಇದು ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಒಂಟಿಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಅನುಭವ.
ಗಂಡನಿಂದ ಬರುವ ನೋವು ಹಲವು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಮ್ಮ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಗಮನಿಸದೇ ಹೋಗುವುದು, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡುವುದು, ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಬೆಂಬಲ ಕೊಡದಿರುವುದು. ಮಕ್ಕಳಿಂದ ಬರುವ ನೋವು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸೂಕ್ಷ್ಮ. ಅವರು ದೊಡ್ಡವರಾದಂತೆ ತಮ್ಮದೇ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತಾರೆ. “ಇವರಿಗೆ ಈಗ ನನ್ನ ಅಗತ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ” ಎನ್ನುವ ಖಾಲಿತನ ಕೆಲ ತಾಯಿಯರನ್ನು ಮೌನವಾಗಿ ಕಾಡುತ್ತದೆ.
ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಸತ್ಯ ಇದೆ. ಮನೆಯವರ ವರ್ತನೆ ನಮ್ಮ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಅವರ ಒತ್ತಡ, ಗೊಂದಲ, ಜೀವನದ ಒತ್ತಾಯಗಳು ಅವರ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಹೊರಬರುತ್ತವೆ. ನಾವು ಅದನ್ನು ನಮ್ಮ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ವಿರುದ್ಧದ ತೀರ್ಪು ಎಂದು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಾರದು.
ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆ ಎಂದರೆ “ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಗಡಿಗಳು” ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಎಲ್ಲ ಮಾತುಗಳನ್ನೂ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಿಲ್ಲ. ಯಾವ ಮಾತು ನನ್ನೊಳಗೆ ಉಳಿಯಬೇಕು, ಯಾವುದು ಹಾದುಹೋಗಬೇಕು ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಹಕ್ಕು ನಮಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಕೆಲವರು ಸ್ವಾರ್ಥ ಎಂದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆದರೆ ಅದು ಸ್ವಾರ್ಥವಲ್ಲ — ಅದು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ರಕ್ಷಣೆ.
ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ್ಯ ವಿಚಾರ ಎಂದರೆ, ನಮ್ಮ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಇತರರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗೆ ಕಟ್ಟಬಾರದು. ನಾವು ಒಳ್ಳೆಯದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೇವೆ ಎಂದರೆ ಎಲ್ಲರೂ ಅದನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲೇಬೇಕು ಎಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಹೆಚ್ಚು ನೋವು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ನಿರೀಕ್ಷೆ ಕಡಿಮೆ ಆದಂತೆ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಶಾಂತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.
ಬಹಳ ಮಹಿಳೆಯರು ತಮ್ಮ ಸಂಪೂರ್ಣ ಗುರುತನ್ನು “ತಾಯಿ”, “ಹೆಂಡತಿ” ಅಥವಾ “ಮನೆಯವರಿಗಾಗಿ ಬದುಕುವವಳು” ಎಂಬ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ನಾವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಪಾತ್ರವಲ್ಲ. ನಮ್ಮದೇ ಆಸಕ್ತಿ, ಹವ್ಯಾಸ, ಕನಸುಗಳು ಇರಬೇಕು. ಓದು, ಬರಹ, ಸಂಗೀತ, ತೋಟಗಾರಿಕೆ, ಸ್ನೇಹ — ಏನೇ ಆಗಿರಲಿ, ಮನಸ್ಸಿಗೆ ನಮ್ಮದೇ ಒಂದು ಜಾಗ ಬೇಕು.
ಸಂವಹನವೂ ಇಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ. “ನೀನು ಯಾವತ್ತೂ ನನ್ನನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲ್ಲ” ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ “ನನ್ನ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸದಾಗ ನನಗೆ ನೋವಾಗುತ್ತದೆ” ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಉತ್ತಮ. ಆರೋಪ ಮಾಡುವ ಮಾತುಗಳು ದೂರ ಮಾಡುತ್ತವೆ; ಭಾವನೆ ಹೇಳುವ ಮಾತುಗಳು ಅರ್ಥೈಸುವ ದಾರಿ ತೆರೆದಿಡುತ್ತವೆ.
ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮೌನವೂ ಒಂದು ಶಕ್ತಿ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನೋವಿಗೂ ತಕ್ಷಣ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಕೊಡಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಮೌನವೇ ನಮ್ಮ ಗಡಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಕೊನೆಗೆ ಒಂದು ವಿಷಯ ನೆನಪಿರಲಿ — ನೀವು ಈ ಮನೆಯ ಕಂಬ. ಆದರೆ ಕಂಬ ಬಲವಾಗಿರಬೇಕಾದರೆ ಅದು ಒಳಗಿನಿಂದ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿರಬೇಕು. ನಿಮ್ಮ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನೀವು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ತಪ್ಪಲ್ಲ. ಅದು ನಿಮ್ಮ ಹಕ್ಕು.
ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ನಮ್ಮನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದೇ ಇರಬಹುದು. ಆದರೆ ನಾವು ನಮ್ಮನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಕ್ಷಣದಿಂದಲೇ ಮನಸ್ಸಿನ ಗುಣಮುಖತೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.