ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಪ್ರತಿಭೆಯೇ ಮಾನದಂಡವಾಗಬೇಕು, ಪ್ರಭಾವವಲ್ಲ

ಒಬ್ಬ ಕಲಾವಿದನಿಗೆ ದೇಶದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸಿನಿಮಾ ಗೌರವಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ದಾದಾಸಾಹೇಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆತಾಗ, ಮೊದಲಿಗೆ ನೆನಪಾಗಬೇಕಾದದ್ದು ಅವರ ಕಲೆ. ಅವರು ಎಷ್ಟು ವರ್ಷ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ? ಎಷ್ಟು ವಿಭಿನ್ನ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ? ಅವರ ಅಭಿನಯದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೇನು? ಭಾರತೀಯ ಸಿನಿಮಾಕ್ಕೆ ಅವರ ಕೊಡುಗೆ ಏನು? ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯ ಕಲಾವಿದರ ಮೇಲೆ ಅವರ ಪ್ರಭಾವವೇನು? ಇಂತಹ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳೇ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಚರ್ಚೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಬೇಕು.

ಆದರೆ ಹಿರಿಯ ನಟ ಅನಂತ್ ನಾಗ್ ಅವರಿಗೆ 2024ನೇ ಸಾಲಿನ ದಾದಾಸಾಹೇಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಘೋಷಣೆಯಾದ ನಂತರ, ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಬಕೆಟ್ ಹಿಡಿದಿದ್ದಕ್ಕೋ ಟ್ಯಾಲೆಂಟು ನೋಡಿಯೊ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬಂದಿದೆ.

ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ಅನಂತ್ ನಾಗ್ ಅವರ ಪ್ರತಿಭೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲ. ಐದು ದಶಕಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿರುವ, 300ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡದ ಸಮಾನಾಂತರ ಸಿನಿಮಾ, ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಸಿನಿಮಾ ಹಾಗೂ ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸ್ಥಾನ ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಕಲಾವಿದರ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ವಿವಾದದ ಮೂಲಕ ಅಳೆಯುವುದು ಅಸಂಬದ್ಧ. ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಕಟಣೆಯೂ ಅವರ ಐದು ದಶಕಗಳ ಸಿನಿ ಪ್ರಯಾಣ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ. (Press Information Bureau)

ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ನಾವು ಕೇಳಬೇಕಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಬೇರೆ.

ಅದು ಅನಂತ್ ನಾಗ್ ಅವರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿರಲಿ, ಬೇರೆ ಯಾರದ್ದೇ ವಿಷಯದಲ್ಲಿರಲಿ, ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡುವಾಗ ಪ್ರತಿಭೆಯ ಹೊರತಾಗಿ ಯಾವುದೇ ರಾಜಕೀಯ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಥವಾ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಪ್ರಭಾವ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬಾರದು ಅಲ್ಲವೇ?

ಅನಂತ್ ನಾಗ್ ಅವರು ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯವರ ಬಗ್ಗೆ ಹೊಂದಿರುವ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯು ಇಂದಿನದ್ದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ. ಅವರು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ತಮ್ಮನ್ನು “ಮೋದಿ ಭಕ್ತ” ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಂಡಿರುವ ವರದಿಗಳಿವೆ. 2023ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಬಿಜೆಪಿ ಸೇರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವ್ಯಾಪಕ ವರದಿಗಳೂ ಬಂದಿದ್ದವು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ಬಿಜೆಪಿ ಮತ್ತು ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಬೆಂಬಲಾತ್ಮಕ ನಿಲುವುಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರು ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸೇರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ನಿಲುವನ್ನು “ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಬಂದ ನಂತರದ ಹೊಗಳಿಕೆ” ಎಂದು ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. (The Federal)

2025ರಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಘೋಷಣೆಯಾದಾಗಲೂ ಅನಂತ್ ನಾಗ್ ಅವರು ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪದ್ಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮೋದಿ ತಂದಿದ್ದರಿಂದಲೇ ತಮ್ಮ ಹೆಸರು ಸಾವಿರಾರು ಕನ್ನಡಿಗರಿಂದ ಶಿಫಾರಸು ಆಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದರು. (ThePrint)

ಈಗ ದಾದಾಸಾಹೇಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆತ ನಂತರವೂ ಅವರು ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿಯನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಧನ್ಯವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅದಕ್ಕಿಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ, ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ “ಸ್ವಜನ ಪಕ್ಷಪಾತ” ಮತ್ತು “ವಿಶೇಷ ಒಲವು” ಮಹತ್ವ ಪಡೆದಿತ್ತು , ಮೋದಿ ಜನರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ತಂದು ಆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬದಲಿಸಿದರು ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. (ThePrint)

ಹಾಗಾದರೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೇ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬದಲಿಸಿದ ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕನನ್ನು ಕೊಂಡಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಬಾರದೇ? ಖಂಡಿತ ಕೇಳಬಹುದು. ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಈ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು.

ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಅನಂತ್ ನಾಗ್ ಅವರನ್ನು ದಾದಾಸಾಹೇಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ್ದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರಚಿಸಲಾದ ದಾದಾಸಾಹೇಬ್ ಪಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಆಯ್ಕೆ ಸಮಿತಿಯ ಶಿಫಾರಸಿನ ಮೇರೆಗೆ. ಪ್ರಕಟಣೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಕೊಡುಗೆ ಮತ್ತು ಐದು ದಶಕಗಳ ಸಿನಿ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಕಾರಣವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. (Press Information Bureau)

ಅನಂತ್ ನಾಗ್ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ನಟ. ಅದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮಾತಿಲ್ಲ. ಜೊತೆಗೆ ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ನಿಲುವು ಮತ್ತು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಆಯ್ಕೆಯ ನಡುವೆ ಪ್ರಭಾವದ ಸಂಬಂಧವಿತ್ತು ಎಂದು ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಸಾಬೀತಾಗಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಎರಡು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟೂ ಸೇರಿಸಿ ಮಾತನಾಡುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ.

ಆದರೆ ಮೂರನೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳಲೇಬೇಕು – ಇಂತಹ ಪ್ರಭಾವ ಇರದಂತೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎಷ್ಟು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿದೆ? ಇದು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವಿರುದ್ಧದ ಆರೋಪವಲ್ಲ. ಇದು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆ.

ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿರಬೇಕು. ಆಯ್ಕೆ ಸಮಿತಿ ಯಾವ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಬಳಸಿತು ಎಂಬುದು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಬೇಕು. ಯಾವುದೇ ತೀರ್ಪುಗಾರರಿಗೆ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯೊಂದಿಗೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ, ರಾಜಕೀಯ ಅಥವಾ ವೃತ್ತಿಪರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಸಂಘರ್ಷವಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರಬೇಕು. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಸರ್ಕಾರ ಬದಲಾಗಿದ್ದರೂ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ ಬದಲಾಗದಂತಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರಬೇಕು. ಏಕೆಂದರೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸರ್ಕಾರದ ಸ್ವತ್ತಲ್ಲ. ಅದು ಸಮಾಜದ ಮಾನ್ಯತೆ.

ಪ್ರತಿಭೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವ ಒಂದೇ ಅಲ್ಲ

ಒಬ್ಬ ಕಲಾವಿದ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಹೊಗಳಬಹುದು. ಅದು ಅವರ ಹಕ್ಕು. ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಟೀಕಿಸಬಹುದು. ಅದೂ ಅವರ ಹಕ್ಕು. ಒಬ್ಬ ಕಲಾವಿದ ಒಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಬಹುದು. ಅದೂ ಅವರ ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕು. ಆದರೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇವು ಯಾವುದೂ ಅರ್ಹತೆಯ ಮಾನದಂಡವಾಗಬಾರದು.

ಕಲಾವಿದನ ರಾಜಕೀಯ ನಿಲುವು ಅವರಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಕೊಡಲು ಕಾರಣವಾಗಬಾರದು. ಅದೇ ರೀತಿ ರಾಜಕೀಯ ನಿಲುವು ಅವರಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಕೊಡದಿರಲು ಕಾರಣವಾಗಬಾರದು. ಇದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ.

ಇಂದು ಮೋದಿ ಅವರನ್ನು ಹೊಗಳಿದ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಿಕ್ಕಿತು ಎಂದು ನಾವು ಅನುಮಾನಿಸಿದರೆ, ನಾಳೆ ಬೇರೆ ಸರ್ಕಾರ ಬಂದಾಗ ಆ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಹೊಗಳಿದ ಕಲಾವಿದರಿಗೂ ಇದೇ ಅನುಮಾನ ಬರುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾದರೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಉಳಿಯುವುದು ರಾಜಕೀಯ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಸಂಸ್ಥಾತ್ಮಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ , ವ್ಯಕ್ತಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡದು.

“ಪ್ರಭಾವ ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತದೆ” ಎನ್ನುವುದು ಪರಿಹಾರವಲ್ಲ

ಯಾರಾದರೂ ಹೇಳಬಹುದು “ಯಾವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲೂ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಇರಲಾರದು. ಕೊನೆಗೂ ಸರ್ಕಾರವೇ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಮನುಷ್ಯರೇ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಭಾವ ಅನಿವಾರ್ಯ.” ಹೌದು, ವಾಸ್ತವಿಕ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿರಪೇಕ್ಷತೆ ಸಾಧಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ. ಆದರೆ ಕಷ್ಟವಾದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲೇ ಬಾರದು ಎನ್ನುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ.

ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರ್ಮೂಲ ಮಾಡಲಾಗದಿದ್ದರೂ, ಅದನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಿರ್ಮಿಸಬಹುದು. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಪ್ಪಿಸಲಾಗದಿದ್ದರೂ, ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಬಹುದು. ಮಾನವೀಯ ಪಕ್ಷಪಾತವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಡೆಯಲಾಗದಿದ್ದರೂ, ಬಹುಸದಸ್ಯ ಸಮಿತಿ, ಸ್ಪಷ್ಟ ಮಾನದಂಡ, ದಾಖಲೆ ಮತ್ತು ಪರಿಶೀಲನೆಯ ಮೂಲಕ ಅದರ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು.

“ಪ್ರಭಾವ ತಪ್ಪಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ” ಎನ್ನುವುದು ವಾಸ್ತವದ ವಿವರಣೆ ಆಗಬಹುದು; ಆದರೆ “ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು” ಎನ್ನುವುದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ತತ್ವವಾಗಬಾರದು.

ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ವಿವಾದಗಳು ನಮಗೆ ಏನು ಹೇಳುತ್ತವೆ?

ಇದೊಂದೇ ಸಂದರ್ಭವಲ್ಲ. 2014ರಿಂದ ಈಚೆಗೆ ಹಲವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಆರೋಪಗಳು ಕೇಳಿಬಂದಿವೆ.

2017ರ 64ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷಯ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರಿಗೆ ರುಸ್ತುಂಗಾಗಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆತಾಗ, ತೀರ್ಪುಗಾರರ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಅವರ ಹಿಂದಿನ ವೃತ್ತಿಪರ ಸಂಬಂಧದ ಕಾರಣದಿಂದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಎದ್ದಿದ್ದವು. ಸಂಬಂಧವಿದೆ ಎಂಬುದೇ ಪಕ್ಷಪಾತದ ಸಾಬೀತಲ್ಲ; ಆದರೆ ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಏಕೆ ಮುಖ್ಯ ಎಂಬುದನ್ನು ಅದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

2018ರ 65ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಕೇವಲ ಕೆಲವು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಲಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದಾಗಿ ಅನೇಕ ಪುರಸ್ಕೃತರು ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿದ್ದರು. ಇದು ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಆಯ್ಕೆಗಿಂತ ಅದರ ಸಂಸ್ಥಾತ್ಮಕ ಗೌರವದ ಕುರಿತಾದ ವಿವಾದವಾಗಿತ್ತು.

2025ರಲ್ಲಿ “ದ ಕೇರಳ ಸ್ಟೋರಿ ” ಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಗೌರವವೂ ತೀವ್ರ ರಾಜಕೀಯ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ತೀರ್ಪುಗಾರರೊಳಗೇ ಆಯ್ಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವಿತ್ತು ಎಂದು ವರದಿಯಾಯಿತು. ಇದೇ ರೀತಿ ಪದ್ಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು, ಕ್ರೀಡಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಪ್ರಕಟವಾದಾಗ ಪ್ರಸ್ತುತ ಆಡಳಿತಾರೂಢ ಮೋದಿ ಸರಕಾರದ ಮೇಲೆ ಚುನಾವಣಾ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ, ಪಕ್ಷಪಾತ ಮತ್ತು ಭಟ್ಟಂಗಿಗಳ ಪೋಷಣೆಯ ಆರೋಪಗಳು ಕೇಳಿಬಂದಿದ್ದವು. ಈಗ ಅನಂತ್ ನಾಗ್ ಅವರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನೂ ಅದೇ ಜಾಡಿನಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು ನೋಡಲು ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ನಿಲುವು ಮತ್ತು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರಕಾರದ ಹಿಡಿತ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.

ಅನಂತ್ ನಾಗ್ ಅವರನ್ನು ಅವರ ಪ್ರತಿಭೆಯಿಂದಲೇ ಅಳೆಯಬೇಕು

ಇಲ್ಲಿ ನಾನು ಅನಂತ್ ನಾಗ್ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ವಿಷಯ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ಅವರ ಅಭಿನಯದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಯಾರೂ ರಾಜಕೀಯ ಚರ್ಚೆಯ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅಳಿಸಬಾರದು.

ಅಂಕುರ್, ನಿಶಾಂತ್, ಮಂಥನ್, ಭೂಮಿಕಾ, ಹಂಸಗೀತೆಯಿಂದ ಈಗಿನ ಕೆಜಿ ಎಫ್ ವರೆಗೆ , ಸಮಾನಾಂತರ ಸಿನಿಮಾಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಕನ್ನಡದ ಅನೇಕ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಿತ್ರಗಳವರೆಗೆ ಅವರ ಪ್ರಯಾಣ ಭಾರತೀಯ ಸಿನಿಮಾದ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಅಧ್ಯಾಯ. ಐದು ದಶಕಗಳ ಅವರ ಕಲಾ ಬದುಕನ್ನು ಕೇವಲ “ಮೋದಿ ಬೆಂಬಲಿಗ” ಎಂಬ ರಾಜಕೀಯ ಗುರುತಿನಲ್ಲಿ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುವುದು ಕೂಡ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಅನ್ಯಾಯ. (The Indian Express)

ಆದರೆ ಅದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ನಿಲುವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಬಾರದು ಎಂದೂ ಹೇಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ನಿಲುವು ಅವರದ್ದು. ಅವರ ಕಲಾ ಸಾಧನೆ ಅವರದ್ದು. ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಆಯ್ಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಮ್ಮೆಲ್ಲರದ್ದು. ಈ ಮೂರನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನೋಡಬೇಕು.

ಹಾಗಾದರೆ “ಬಕೆಟ್ಟೋ? ಟ್ಯಾಲೆಂಟೋ?”

ನನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಸರಳವಾದ “ಬಕೆಟ್” ಅಥವಾ “ಟ್ಯಾಲೆಂಟ್” ಉತ್ತರವಿಲ್ಲ. ಅನಂತ್ ನಾಗ್ ಅವರ ಪ್ರತಿಭೆಗೆ ಹೇಗೆ ಮರುಪ್ರಶ್ನೆ ಇರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವೋ ಹಾಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರಕಾರದ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೂ ಸಾಕ್ಷಿಯ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇದೆರಡೂ ಅಂಗೈ ಹುಣ್ಣುಗಳು, ಬೇರೆ ಕನ್ನಡಿ ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ.

ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ಕಲಾವಿದನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವಾಗ ರಾಜಕೀಯ ಬಕೆಟ್‌ತನ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂಪರ್ಕ, ಅಧಿಕಾರದ ಹತ್ತಿರಿಕೆ ಅಥವಾ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾನದಂಡವಾಗಬಾರದು. ಅದು ಸಾಬೀತಾಗಿದ್ದರೂ ತಪ್ಪು. ಸಾಬೀತಾಗದಿದ್ದರೂ ಅಂತಹ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೇ ತಪ್ಪು. ಇದೇ ನಮ್ಮ ನಿಲುವಾಗಬೇಕು.

ಏಕೆಂದರೆ ನಾವು ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಒಂದು ಮಾನದಂಡ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಇಂದು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅನಂತ್ ನಾಗ್ ಅವರಿಗೆ ಬಂದಿದೆ. ನಾಳೆ ಅದು ಮೋದಿ ಅವರನ್ನು ಟೀಕಿಸುವ ಕಲಾವಿದನಿಗೆ ಬರಬಹುದು. ಮತ್ತೊಂದು ದಿನ ಬೇರೆ ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಮಾತನಾಡುವ ಕಲಾವಿದನಿಗೆ ಬರಬಹುದು.

ಆ ದಿನವೂ ನಾವು ಇದೇ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಬೇಕು: “ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ನಿಲುವು ಏನೇ ಇರಲಿ; ಅವರ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಾಧನೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ.” ಅದೇ ನಿಜವಾದ ನಿರಪೇಕ್ಷತೆ.

ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಗೌರವವನ್ನು ಉಳಿಸುವುದು ಯಾರ ಜವಾಬ್ದಾರಿ?

ಇದು ಸರ್ಕಾರ, ಆಯ್ಕೆ ಸಮಿತಿ, ಮಾಧ್ಯಮ, ಕಲಾವಿದರು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರದ್ದೂ ಜವಾಬ್ದಾರಿ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಬಂದಾಗ ಕೇವಲ “ಯಾರಿಗೆ?” ಎಂದು ಕೇಳುವುದಕ್ಕಿಂತ, “ಯಾಕೆ?” “ಯಾವ ಮಾನದಂಡದಲ್ಲಿ?” “ಯಾರು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು?” “ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಎಷ್ಟು ಸ್ವತಂತ್ರ?” ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅದು ಸರ್ಕಾರ ಅಥವಾ ಕಲಾವಿದರ ವಿರೋಧಕ್ಕಲ್ಲ. ಅದು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿರೋಧವಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಗೌರವವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನ.

ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರತಿಭೆಗೆ ಸಿಗಬೇಕು. ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೋ, ನಿಷ್ಠೆಗೋ, ಸಂಬಂಧಕ್ಕೋ ಅಥವಾ ರಾಜಕೀಯ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯಕ್ಕೋ ಅಲ್ಲ. ಯಾವ ಸರ್ಕಾರವಿದ್ದರೂ ಇದೇ ಮಾನದಂಡ ಇರಬೇಕು. ಯಾವ ಕಲಾವಿದನಾದರೂ ಇದೇ ಮಾನದಂಡ ಇರಬೇಕು. ಆಗ ಮಾತ್ರ ಒಂದು ದಿನ ಯಾರಾದರೂ “ಬಕೆಟ್ಟೋ? ಟ್ಯಾಲೆಂಟೋ?” ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ ನಾವು ಧೈರ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳಬಹುದು – “ಇಲ್ಲಿ ಬಕೆಟ್‌ಗೆ ಜಾಗವೇ ಇಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ಟ್ಯಾಲೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಸಾಧನೆ ಮಾತ್ರ ಮಾತನಾಡುತ್ತವೆ.”