ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹಠಾತ್ ಮೂಡುತ್ತದೆ.
“ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ಏಕೆ?”
ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ಯಾರಿಗಾದರೂ ಕೇಳಬಹುದಾದುದು— ಪೋಷಕರಿಗೆ, ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ, ಸಂಗಾತಿಗೆ, ಬಾಸ್ಗೆ, ಸಮಾಜಕ್ಕೆ. ಜೀವನದ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ರೂಪ ಮಾತ್ರ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅದರ ಅರ್ಥ ಒಂದೇ ಇರುತ್ತದೆ.
ಪೋಷಕರಿಗೆ
ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ:
“ಹೀಗೆ ಮಾಡು.”
“ಹಾಗೆ ಮಾಡಬೇಡ.”
“ಅವರ ಜೊತೆ ಇರಬೇಡ.”
“ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಬೇಡ.”
ಅದನ್ನು ಕೇಳುವಾಗ
ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಮೂಡಬಹುದು:
“ನೀವು ನನ್ನನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ಏಕೆ?”
ಪೋಷಕರ ಉತ್ತರ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದೇ.
“ನಿನ್ನ ಒಳ್ಳೆಯಕ್ಕಾಗಿ.”
“ನೀನು ತಪ್ಪು ಮಾಡಬಾರದು.”
ಅದರೊಳಗೆ ಪ್ರೀತಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅದರ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಭಯವೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಮಗು ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದರೆ? ಜೀವನ ತಪ್ಪು ದಾರಿಗೆ ಹೋದರೆ? ಆ ಭಯದಿಂದ ಪೋಷಕರು ಮಕ್ಕಳ ಜೀವನದ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ
ಶಾಲೆಯಲ್ಲೂ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಅನುಭವ ಕಾಣಬಹುದು.
“ಹೀಗೆ ಬರೆ.”
“ಹೀಗೆ ಉತ್ತರಿಸು.”
“ಹೀಗೆ ಮಾಡಬೇಕು.”
ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಮೂಡಬಹುದು:
“ಗುರುಗಳೇ, ನೀವು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ಏಕೆ?”
ಶಿಕ್ಷಕರು ಹೇಳಬಹುದು:
“ಶಿಸ್ತಿಲ್ಲದೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.”
ಶಿಸ್ತಿನಿಂದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಆ ಶಿಸ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ಯೋಚನೆಗೆ ಮಿತಿ ತರಬಹುದು.
ಬಾಸ್ಗೆ
ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ:
“ಇದನ್ನು ಹೀಗೆ ಮಾಡಬೇಕು.”
“ಅವರ ಜೊತೆ ಮಾತನಾಡಬೇಡ.”
“ನನ್ನನ್ನು ಕೇಳದೇ ಏನೂ ಮಾಡಬೇಡ.”
ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮೂಡಬಹುದು:
“ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ಏಕೆ?”
ಬಾಸ್ ಹೇಳಬಹುದು:
“ಕೆಲಸ ಸರಿಯಾಗಿ ನಡೆಯಬೇಕು.”
ಆದರೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅದರೊಳಗೆ ಅಸುರಕ್ಷತೆ ಕೂಡ ಇರಬಹುದು. ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ತೋರಿದರೆ?
ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕೈ ತಪ್ಪಿದರೆ? ಆ ಆತಂಕದಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು.
ಸಂಗಾತಿಗೆ
ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇನ್ನೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗುತ್ತದೆ.
“ಹೀಗೆ ಬಟ್ಟೆ ಹಾಕಬೇಡ.”
“ಅವರ ಜೊತೆ ಹೆಚ್ಚು ಮಾತನಾಡಬೇಡ.”
“ಹೀಗೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.”
ಅಲ್ಲಿ ಕೇಳಬಹುದಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ:
“ನೀನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ಏಕೆ?”
ಅದರ ಉತ್ತರ ಬಹುಸಾರಿ ಹೀಗಿರಬಹುದು:
“ಕಾಳಜಿ.”
“ಪ್ರೀತಿ.”
ಆದರೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅದರೊಳಗೆ ಒಂದು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಭಯ ಇರುತ್ತದೆ. ಸಂಬಂಧ ಕೈ ತಪ್ಪಿದರೆ? ಅಂತರ ಹೆಚ್ಚಾದರೆ? ಆ ಭಯ
ನಿಧಾನವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಣದ ರೂಪ ತಾಳಬಹುದು.
ಸಮಾಜಕ್ಕೆ
ಸಮಾಜವೂ ಹಲವಾರು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ:
“ಹೀಗೆ ಇರಬೇಕು.”
“ಇದು ಸರಿಯಲ್ಲ.”
“ಜನರು ಏನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ?”
ಅಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಮೂಡುತ್ತದೆ:
“ಸಮಾಜ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ಏಕೆ?”
ಸಮಾಜದ ಉತ್ತರ ಹೀಗಿರಬಹುದು:
“ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬೇಕು.”
“ಪದ್ದತಿ ಬೇಕು.”
ಆದರೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಈ ಪದ್ದತಿಗಳು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಮಿತಿ ತರಬಹುದು.
ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಅರ್ಥ
ಜೀವನದ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ಹಲವರಿಗೆ ಕೇಳಬಹುದು:
“ನೀನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ಏಕೆ?”
ಅದರ ಉತ್ತರಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಆಗಬಹುದು.
ಆದರೆ ಅದರೊಳಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣುವ ಮೂರು ಮೂಲಗಳಿವೆ:
ಭಯ
ಅಸುರಕ್ಷತೆ
ಅಹಂಕಾರ
ಭಯ — ತಪ್ಪು ಮಾಡಬಹುದು ಇವರು ಎಂಬ ಆತಂಕ.
ಅಸುರಕ್ಷತೆ — ಸ್ಥಾನ ಅಥವಾ ಸಂಬಂಧ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಭಯ.
ಅಹಂಕಾರ — “ನನಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಗೊತ್ತು” ಎನ್ನುವ ಭಾವನೆ.
ಈ ಮೂರೂ ಸೇರಿ ಮಾನವ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತವೆ.
ಕೊನೆಗೆ
“ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ಏಕೆ?” ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಜೀವನದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಂತದಲ್ಲೂ, ಹೊಸ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
ಆದರೆ ಅದರೊಳಗೆ ಮರೆತು ಇರುವ ಅರ್ಥ ಒಂದೇ: ನಿಯಂತ್ರಣವು
ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪ್ರೀತಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ,
ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ,
ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅನುಭವದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ
ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ.
ಆದರೆ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳುವ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ವಿಚಾರ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಅರಿವು
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ದಾರಿಯನ್ನು ತೆರೆದುಕೊಡುತ್ತದೆ.