ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆ, ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆ: ಇಂದಿಗೂ ಬದಲಾಗದ ಪೋಷಕರ ಮನಸ್ಥಿತಿ ಯಾಕೆ?

ಒಂದು ಮನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳು ಹೆಣ್ಣುಮಗಳು, ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಗಂಡುಮಗನಾಗಿದ್ದರೆ, ಇಬ್ಬರ ಶಿಕ್ಷಣದ ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆಯೇ? ಹೆಣ್ಣುಮಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆ ಸಾಕು, ಗಂಡುಮಗನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಯ ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಬೇಕು ಎಂಬ ಮನೋಭಾವ ಇಂದಿಗೂ ನಮ್ಮ ಸಮಾಜದ ಕೆಲವು ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗಿದೆಯೇ? ಕರ್ನಾಟಕದ ಶಾಲಾ ದಾಖಲಾತಿಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಇಂತಹ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಕೇಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ.

ಕರ್ನಾಟಕದ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧಕ ಮತ್ತು ಮಹಾಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧಕರ (CAG) ವರದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದರಿಂದ ಎಂಟನೇ ತರಗತಿಯ ದಾಖಲಾತಿ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ 100 ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸುಮಾರು 103 ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಖಾಸಗಿ ಅನುದಾನರಹಿತ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ 100 ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸುಮಾರು 79 ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಷ್ಟೇ ಇದ್ದಾರೆ. ಅಂದರೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ದಾಖಲಾತಿ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದರೆ, ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳ ದಾಖಲಾತಿ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿದೆ. ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಕೇವಲ ದಾಖಲಾತಿಯ ಸಂಖ್ಯೆಯೆಂದು ನೋಡದೆ, ಅದರ ಹಿಂದಿರುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮನಸ್ಥಿತಿಯನ್ನೂ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕಿದೆ.

ಈ ವರದಿಯ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ್ಯ ಅಂಶವೆಂದರೆ, ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು CAG ಕೇವಲ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅಸಮಾನತೆಯಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಿಲ್ಲ. ಖಾಸಗಿ ಅನುದಾನರಹಿತ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪೂರ್ವಗ್ರಹ ಇದರ ಹಿಂದೆ ಇರಬಹುದೆಂದು ವರದಿ ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ. ಇದು ಪೋಷಕರ ಮನಸ್ಥಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸಲು ಬಲವಾದ ಆಧಾರ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು 2017–22ರ ಅವಧಿಗಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತಾ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನೆಯ SATS ದಾಖಲಾತಿ ದತ್ತಾಂಶ. ಇವು ಇಂದಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕುಟುಂಬದ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಆದರೂ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಳಗಿನ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.

ಇದೇ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ವಿರೋಧಾಭಾಸವೂ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಕೃಷಿಯನ್ನೇ ಜೀವನೋಪಾಯವಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ಆದಾಯ ಹೊಂದಿರುವ ಅನೇಕ ಯುವಕರು ಮದುವೆಗೆ ವಧು ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅಳಲು ತೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಮೈಸೂರಿನ ನಂಜನಗೂಡು, ಮಂಡ್ಯ, ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಗ್ರಾಮಗಳ ರೈತ ಯುವಕರ ಸಂಕಷ್ಟದ ಕುರಿತು ಡೌನ್ ಟು ಅರ್ಥ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ವರದಿಗಳು ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಕೆಲವು ಮುಖಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿವೆ. ಕೆಲವರು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಮದುವೆ ಸಂಬಂಧ ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಕೃಷಿಯ ಅನಿಶ್ಚಿತ ಆದಾಯ, ಉದ್ಯೋಗದ ಸ್ಥಿರತೆಯ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ನಗರ ಜೀವನದಿಂದ ದೂರವಿರುವುದು ತಮ್ಮ ಮದುವೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಎರಡು ವಿಷಯಗಳು ಒಂದೇ ಕಾರಣದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗದು. ಆದರೆ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ಶಿಕ್ಷಣ, ಉದ್ಯೋಗ, ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ ಮತ್ತು ಮದುವೆಯ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಇವು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತವೆ.

ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ಶಿಕ್ಷಣದ ಬಗ್ಗೆ ಪೋಷಕರ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವೇನು?

ನಮ್ಮ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಕೇವಲ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪಾದನೆಯ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅದನ್ನು ಭವಿಷ್ಯದ ಉದ್ಯೋಗ, ಆದಾಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ಭದ್ರತೆಯೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿ ನೋಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದಲ್ಲಿ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಒಂದೇ ಮಾನದಂಡ ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮುಖ್ಯ.

ಕೆಲವು ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಡುಮಗನ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಕುಟುಂಬದ ಭವಿಷ್ಯದ ಹೂಡಿಕೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನು ಉತ್ತಮ ಉದ್ಯೋಗ ಪಡೆಯಬೇಕು, ಹೆಚ್ಚು ಸಂಪಾದಿಸಬೇಕು, ಕುಟುಂಬದ ಆರ್ಥಿಕ ಹೊಣೆ ಹೊತ್ತುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ದುಬಾರಿ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಾಧ್ಯಮ, ವಿಶೇಷ ತರಬೇತಿ, ಉತ್ತಮ ಕಾಲೇಜು ಎಂಬ ಆಯ್ಕೆಗಳಿಗೆ ಪೋಷಕರು ಮುಂದಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಆದರೆ ಹೆಣ್ಣುಮಗಳ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಬೇರೆಯಾಗಬಹುದು. ಅವಳು ಮದುವೆಯಾಗಿ ಮತ್ತೊಂದು ಮನೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾಳೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅವಳ ಜೀವನ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಆಕೆಯ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಇಷ್ಟೊಂದು ಹಣ ಖರ್ಚು ಮಾಡುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಹಳೆಯ ಮನೋಭಾವ ಕೆಲವು ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಉಳಿದಿರಬಹುದು. ಹೆಣ್ಣುಮಗಳು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಓದಬೇಕು ಎಂಬ ಬಯಕೆ ಇದ್ದರೂ, ಆಕೆಯ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಗಂಡುಮಗನಷ್ಟೇ ಆರ್ಥಿಕ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವ ಮನಸ್ಥಿತಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಬೆಳೆದಿಲ್ಲ.

ಇದು ಎಲ್ಲ ಪೋಷಕರಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ತ್ಯಾಗ ಮಾಡುವ ಕುಟುಂಬಗಳೂ ಇವೆ. ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳನ್ನು ವೈದ್ಯರು, ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು, ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ಉದ್ಯಮಿಗಳನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸುತ್ತಿರುವ ಪೋಷಕರೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ CAG ವರದಿಯಲ್ಲಿನ ದಾಖಲಾತಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಸಮಾಜದ ಒಂದು ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಉಳಿದಿರುವ ಅಸಮಾನ ಆದ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಗೆ, ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಯಾಕೆ?

ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಿದೆ. ಕೆಲವು ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರ ಕೊರತೆ, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಸಮಸ್ಯೆ, ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳ ಕೊರತೆ ಇರುವುದು ನಿಜ. ಆದರೆ ಎಲ್ಲ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲ. ಅದೇ ರೀತಿ ಎಲ್ಲ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳೂ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುತ್ತವೆ ಎಂದೂ ಹೇಳಲಾಗದು.

ಆದರೂ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆ ಎಂದರೆ ಉತ್ತಮ ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಉತ್ತಮ ಶಿಸ್ತು, ಉತ್ತಮ ಭವಿಷ್ಯ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಪೋಷಕರಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿದೆ. ಈ ನಂಬಿಕೆಯೇ ಮಕ್ಕಳ ಶಿಕ್ಷಣದ ಆಯ್ಕೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಕುಟುಂಬದ ಆರ್ಥಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದಾಗ, ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ಖಾಸಗಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೊಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಎದುರಾಗಬಹುದು. ಆಗ ಯಾರ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಹಣ ಖರ್ಚು ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬ ನಿರ್ಧಾರದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗಾಧಾರಿತ ಪೂರ್ವಗ್ರಹ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬಹುದು.

ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ, ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮನೆಯ ಸಮೀಪದ ಶಾಲೆ ಸಾಕು, ದೂರದ ಶಾಲೆಗೆ ಕಳುಹಿಸುವುದು ಸುರಕ್ಷಿತವಲ್ಲ ಎಂಬ ಆತಂಕವೂ ಕೆಲವು ಪೋಷಕರಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಸುರಕ್ಷತೆ, ಶಾಲೆಯ ದೂರ, ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ಮೇಲಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅವರ ಶಿಕ್ಷಣದ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುವುದೂ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಅಸಮಾನತೆಯೇ.

ಇಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯೂ ಇದೆ. ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಿಸುವುದು, ಶಿಕ್ಷಕರ ನೇಮಕಾತಿ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಭಾಷಾ ಕಲಿಕೆಯ ಅವಕಾಶ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಸೌಲಭ್ಯ, ಸುರಕ್ಷಿತ ಸಾರಿಗೆ, ಶೌಚಾಲಯ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಕಲಿಕಾ ವಾತಾವರಣ ಒದಗಿಸುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಿ, ಖಾಸಗಿ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನೇ ಉತ್ತಮ ಭವಿಷ್ಯದ ಏಕೈಕ ದಾರಿಯೆಂದು ಜನರು ಭಾವಿಸುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಮುಂದುವರಿದರೆ, ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ದುರ್ಬಲ ಕುಟುಂಬಗಳ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹಿಂದುಳಿಯುವ ಅಪಾಯವಿದೆ.

ಕೃಷಿ ಕುಟುಂಬದ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ವಧು ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅಳಲು

ಇದೇ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆ ಚರ್ಚೆಗೆ ಬರುತ್ತಿದೆ. ಕೃಷಿಯನ್ನೇ ನಂಬಿಕೊಂಡಿರುವ ಗ್ರಾಮೀಣ ಯುವಕರಿಗೆ ಮದುವೆಯಾಗಲು ಹೆಣ್ಣು ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅಳಲು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಂಡ್ಯ, ಮೈಸೂರು ಭಾಗದ ಕೆಲವು ಕೃಷಿಕ ಕುಟುಂಬಗಳ ಯುವಕರು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಯ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಮದುವೆ ಸಂಬಂಧಗಳು ನಿರಾಕರಣೆಯಾಗುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

2024ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ಡೌನ್ ಟು ಅರ್ಥ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ವರದಿಯಲ್ಲಿ, ಮೈಸೂರಿನ ನಂಜನಗೂಡು ತಾಲ್ಲೂಕು ಮತ್ತು ಮಂಡ್ಯದ ಮಳವಳ್ಳಿ ಭಾಗದ ರೈತ ಯುವಕರ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ತಾಲಕಾಡಿನ ಸಂತೋಷ್ ಎಂಬ ರೈತ ಯುವಕನಿಗೆ ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ನೂರು ಮದುವೆ ಸಂಬಂಧಗಳು ನಿರಾಕರಣೆಯಾಗಿವೆ ಎಂದು ವರದಿ ತಿಳಿಸಿತ್ತು. ನಂಜನಗೂಡಿನ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಯುವಕ ಮಲ್ಲೇಶ್ ಮೂರು ಮನೆಗಳು, ನಿವೇಶನಗಳು ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಭೂಮಿ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಮದುವೆ ಸಂಬಂಧ ಹುಡುಕಲು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ಬೇಕಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಈ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿರುವುದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಅನುಭವಗಳು; ಇವು ಇಡೀ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮದುವೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲ. ಆದರೂ ಗ್ರಾಮೀಣ ಯುವಕರ ಅಸಮಾಧಾನ ಮತ್ತು ಆತಂಕವನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲಾಗದು.

2024ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಮತ್ತೊಂದು ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು, ಮಂಡ್ಯ ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಗ್ರಾಮಗಳಿಂದ ಸುಮಾರು 60 ಮಂದಿ ಅವಿವಾಹಿತ ರೈತ ಯುವಕರು ಮಲೆ ಮಹದೇಶ್ವರ ಬೆಟ್ಟದವರೆಗೆ ಪಾದಯಾತ್ರೆ ನಡೆಸಿ ತಮ್ಮ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನ ಸೆಳೆದ ಸಂಗತಿಯೂ ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಕೃಷಿ ವೃತ್ತಿ, ಆದಾಯದ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನದ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಮದುವೆ ಸಂಬಂಧಗಳು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಅವರ ಅಳಲು.

ಈ ಯುವಕರ ನೋವನ್ನು ಕೇವಲ ಹಾಸ್ಯವಾಗಿ ಅಥವಾ ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವೈಫಲ್ಯವಾಗಿ ನೋಡುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಕೃಷಿ ವೃತ್ತಿಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತಿರುವ ಗೌರವ, ರೈತರ ಆದಾಯದ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ, ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಬೆಲೆ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಅಪಾಯ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗದ ಅವಕಾಶಗಳ ಕೊರತೆ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಯುವಕರ ಭವಿಷ್ಯದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಯುವಕನಿಗೆ ಜಮೀನು ಇರಬಹುದು, ಮನೆ ಇರಬಹುದು. ಆದರೆ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಎಷ್ಟು ಆದಾಯ ಬರುತ್ತದೆ, ಮುಂದಿನ ವರ್ಷ ಕೃಷಿ ಮುಂದುವರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವೇ, ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆ ಬಂದರೆ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಖಚಿತ ಉತ್ತರ ಇಲ್ಲದಿರಬಹುದು.

ಮದುವೆಯ ನಿರ್ಧಾರದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಬಯಸುವುದು ತಪ್ಪಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕೃಷಿಕ ಎಂಬ ಒಂದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವುದು ನ್ಯಾಯವೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಇದೆ. ಕೃಷಿ ದೇಶದ ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆಯ ಆಧಾರವಾಗಿರುವಾಗ, ಕೃಷಿಕನ ವೃತ್ತಿಯನ್ನೇ ಮದುವೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಯೆಂದು ನೋಡುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮನೋಭಾವದ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.

ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನವನ್ನು ಯಾಕೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ?

ಈ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನೂ ಅಷ್ಟೇ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ನಗರದಲ್ಲಿ ಓದಿ, ಉದ್ಯೋಗ ಪಡೆದು, ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸ್ವಾವಲಂಬಿಯಾಗಿರುವ ಯುವತಿ ಮತ್ತೆ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಕೃಷಿ ಕುಟುಂಬದ ಸೊಸೆಯಾಗಿ ಬದುಕಲು ಇಷ್ಟಪಡದಿದ್ದರೆ, ಅದನ್ನು ಕೇವಲ ಆಕೆಯ ಸ್ವಾರ್ಥವೆಂದು ಕರೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಗ್ರಾಮೀಣ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಸೊಸೆಯ ಮೇಲೆ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಕೃಷಿ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ನೆರವಾಗುವುದು, ಮನೆಯ ಕೆಲಸ, ಹಿರಿಯರ ಆರೈಕೆ, ಮಕ್ಕಳ ಪಾಲನೆ, ಕುಟುಂಬದ ಇತರ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು — ಇವೆಲ್ಲವೂ ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳೆಯ ಮೇಲೆ ಬೀಳಬಹುದು. ಆದರೆ ಈ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಸಂಬಳವಿಲ್ಲ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾನ್ಯತೆ ಕಡಿಮೆ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಸೀಮಿತವಾಗಿರಬಹುದು.

ಇದಲ್ಲದೆ, ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳು ಕಡಿಮೆ ಇರಬಹುದು. ತನ್ನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಕೆಲಸ ಸಿಗದಿರಬಹುದು. ಉತ್ತಮ ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ಸಾರಿಗೆ, ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಅವಕಾಶಗಳು ನಗರಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರಬಹುದು. ಮದುವೆಯ ನಂತರ ತನ್ನ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಬಿಡಬೇಕಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ಆತಂಕವೂ ಇರಬಹುದು.

ಹೀಗಾಗಿ, ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಕೃಷಿಕ ಯುವಕರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಸಿದ್ಧರಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಸರಳ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಬರುವ ಬದಲು, ಅವರು ಯಾವ ರೀತಿಯ ಜೀವನವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಯಾವ ಅವಕಾಶಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು.

ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ್ಯ ಅಂಶವೆಂದರೆ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಹಿಳೆಯರೂ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ದುಡಿಯುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಭೂಮಿಯ ಮಾಲೀಕತ್ವ, ಕೃಷಿ ನಿರ್ಧಾರಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ, ಆದಾಯದ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಗೌರವದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಸಮಾನ ಸ್ಥಾನ ಸಿಗುತ್ತಿದೆಯೇ? ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವ ಸಮಾಜ, ಆ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಸಮಾನ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ನೀಡಲು ಸಿದ್ಧವಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಇದೆ.

ಶಿಕ್ಷಣದ ಅಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಮದುವೆಯ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧ

ಈಗ ಎರಡು ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ನೋಡೋಣ. ಒಂದು ಕಡೆ, ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗೆ ಮತ್ತು ಗಂಡುಮಕ್ಕಳನ್ನು ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗೆ ಕಳುಹಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ CAG ವರದಿ ಎಚ್ಚರಿಸಿದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗದ ಮೂಲಕ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಗ್ರಾಮೀಣ ಕೃಷಿ ಜೀವನವನ್ನು ಮದುವೆಯ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಹಿಂಜರಿಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ವರದಿಗಳಿವೆ.

ಇವೆರಡರ ನಡುವೆ ನೇರವಾದ ಕಾರಣ–ಪರಿಣಾಮ ಸಂಬಂಧವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಆಧಾರಗಳಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇವು ನಮ್ಮ ಸಮಾಜದ ಎರಡು ಮುಖಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಮಾನ ಶಿಕ್ಷಣದ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದರಲ್ಲಿ ಹಿಂಜರಿಯುವ ಮನಸ್ಥಿತಿ ಒಂದೆಡೆ ಇದ್ದರೆ, ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದ ನಂತರ ಅವರು ತಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಸಂಗಾತಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡುವಾಗ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಬಯಸುವುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಿಂಜರಿಯುವ ಮನಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಇದೆ.

ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಓದಬೇಕು, ಉದ್ಯೋಗ ಮಾಡಬೇಕು, ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸ್ವಾವಲಂಬಿಗಳಾಗಬೇಕು ಎಂದು ಸಮಾಜ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಮುಂದಾದಾಗ ಅದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ನಮ್ಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮನೋಭಾವದಲ್ಲಿರುವ ವಿರೋಧಾಭಾಸ.

ಅದೇ ರೀತಿ, ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡಿ, ಉತ್ತಮ ಉದ್ಯೋಗ ಪಡೆಯಬೇಕು, ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಬೇಕು ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವ ಸಮಾಜವು ಕೃಷಿ ಅಥವಾ ಸಣ್ಣ ಆದಾಯದ ವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಯುವಕರನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮೌಲ್ಯದಲ್ಲಿ ನೋಡುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ, ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೂ ಗೌರವಯುತವಾದ, ಸ್ಥಿರವಾದ ಜೀವನೋಪಾಯದ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ವಿಫಲವಾದಾಗ ಅದರ ಪರಿಣಾಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬದುಕಿನ ಮೇಲೂ ಬೀಳುತ್ತದೆ.

ಮದುವೆ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಆರ್ಥಿಕ ಒಪ್ಪಂದವೇ?

ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಭದ್ರತೆ ಮುಖ್ಯ. ಆದರೆ ಅದೊಂದೇ ಮಾನದಂಡವಾಗಬಾರದು. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಆತನ ಉದ್ಯೋಗದ ಹೆಸರಿನಿಂದ, ಮಾಸಿಕ ಸಂಬಳದಿಂದ ಅಥವಾ ಆಸ್ತಿಯ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಅಳೆಯುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಮಹಿಳೆಯೊಬ್ಬಳನ್ನು ಆಕೆಯ ರೂಪ, ಕುಟುಂಬದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಅಥವಾ ವರದಕ್ಷಿಣೆ ನೀಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದ ಅಳೆಯುವುದೂ ತಪ್ಪು.

ಮದುವೆ ಇಬ್ಬರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಜೀವನದ ನಿರ್ಧಾರ. ಇಬ್ಬರಿಗೂ ತಮ್ಮ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುವ, ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಥವಾ ನಿರಾಕರಿಸುವ ಹಕ್ಕಿದೆ. ಮಹಿಳೆಯರು ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನವನ್ನು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುವಾಗ ಅವರ ಆಯ್ಕೆಯ ಹಕ್ಕನ್ನು ಗೌರವಿಸಬೇಕು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಕ ಯುವಕರಿಗೆ ಎದುರಾಗುತ್ತಿರುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ತಿರಸ್ಕಾರ, ಆರ್ಥಿಕ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ಮತ್ತು ಒಂಟಿತನದ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನೂ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು.

ಇಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಬದುಕನ್ನು ಗೌರವಯುತ ಹಾಗೂ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ. ಕೃಷಿಗೆ ಸ್ಥಿರ ಆದಾಯ, ಉತ್ತಮ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ, ಮೌಲ್ಯವರ್ಧನೆ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆ ಸಿಕ್ಕರೆ ಯುವಕರು ಕೃಷಿಯನ್ನು ವೃತ್ತಿಯಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ, ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ಬದುಕಿನ ಅವಕಾಶಗಳು ಹೆಚ್ಚಿದರೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವೂ ಬದಲಾಗಬಹುದು.

ಬದಲಾವಣೆ ಪೋಷಕರ ಮನೆಯಿಂದಲೇ ಆರಂಭವಾಗಬೇಕು

ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆ, ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆ ಎಂಬ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಮೊದಲಿಗೆ ಪೋಷಕರ ಮನಸ್ಥಿತಿ ಬದಲಾಗಬೇಕು. ಕುಟುಂಬದ ಆರ್ಥಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ಸಮಾನ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣದ ಅವಕಾಶ ನೀಡಬೇಕು. ಹೆಣ್ಣುಮಗಳ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮದುವೆಯ ಸಿದ್ಧತೆಯಾಗಿ ನೋಡದೆ, ಆಕೆಯ ಸ್ವತಂತ್ರ ಬದುಕಿನ ಅಡಿಪಾಯವಾಗಿ ನೋಡಬೇಕು.

ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು ಸರ್ಕಾರದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ. ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಯೇ ಉತ್ತಮ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಗೆ ಬದಲಾಗಿ, ಶಾಲೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಅದರ ಕಲಿಕಾ ಫಲಿತಾಂಶ, ಶಿಕ್ಷಕರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಮಕ್ಕಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಮಾನ ಅವಕಾಶಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಳೆಯಬೇಕು. ಮಕ್ಕಳ ಶಿಕ್ಷಣದ ಹಕ್ಕು ಅವರ ಲಿಂಗ ಅಥವಾ ಕುಟುಂಬದ ಆದಾಯವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಬಾರದು.

ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ, ಕೃಷಿಕ ಯುವಕರ ಮದುವೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳನ್ನು ದೂಷಿಸುವುದು ಪರಿಹಾರವಲ್ಲ. ಕೃಷಿಯ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು, ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು, ಕೃಷಿ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಹಕ್ಕು ನೀಡುವುದು, ಮದುವೆಯ ನಂತರವೂ ಮಹಿಳೆಯರು ತಮ್ಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ.

ಕೊನೆಗೆ, ಈ ಎರಡು ವಿಚಾರಗಳು ನಮ್ಮ ಮುಂದೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಇಡುತ್ತವೆ. ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಮಾನ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡಲು ಹಿಂಜರಿಯುವ ಸಮಾಜ, ಅವರು ಬೆಳೆದ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಸಂಗಾತಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ? ಹಾಗೆಯೇ, ಕೃಷಿಕನಾಗಿ ಬದುಕುವ ಯುವಕನಿಗೆ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆ ನೀಡದ ಸಮಾಜ, ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆ ಕೃಷಿಯನ್ನು ವೃತ್ತಿಯಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕೆಂದು ಹೇಗೆ ಕೇಳುತ್ತದೆ?

ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಸಮಾನತೆ, ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಗೌರವ, ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಬದುಕಿನ ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ — ಇವು ಒಂದೇ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದಲಾವಣೆಯ ಮೂರು ಮುಖಗಳು. ಶಾಲೆಯ ದಾಖಲಾತಿಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಲಿಂಗ ಅಸಮಾನತೆ, ಉದ್ಯೋಗ, ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ ಮತ್ತು ಮದುವೆಯ ನಿರ್ಧಾರಗಳವರೆಗೂ ಮುಂದುವರಿಯದಂತೆ ತಡೆಯುವುದು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಜವಾಬ್ದಾರಿ.