ಗಾಂಧಿ ಎನ್ನುವ ಬೆಳಕು

ಸತ್ಯ, ಪ್ರೇಮ, ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಅಹಿಂಸೆಯ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಭಾರತವನ್ನು ನೋಡುವ ಕಾಲ

ಒಂದು ಗುಂಡು ದೇಹವನ್ನು ಸಾಯಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಒಂದು ತತ್ವವನ್ನು ಸಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವೇ? ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬಹುದು. ಆದರೆ ಆತ ಬದುಕಿದ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಸಾಧ್ಯವೇ? 1948ರ ಜನವರಿ 30ರಂದು ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಹತ್ಯೆಯ ಬಳಿಕ ಇಡೀ ದೇಶದ ಮುಂದೆ ನಿಂತಿದ್ದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇದೇ ಆಗಿತ್ತು.

“ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನಿಂದ ಬೆಳಕು ಹೊರಟುಹೋಗಿದೆ. ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕತ್ತಲೆ ಆವರಿಸಿದೆ…”

1948ರ ಜನವರಿ 30ರಂದು ಸಂಜೆ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಹತ್ಯೆಯ ಸುದ್ದಿ ಇಡೀ ದೇಶವನ್ನು ತಲ್ಲಣಗೊಳಿಸಿತ್ತು. ಅಂದು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಪ್ರಧಾನಿ ಪಂಡಿತ್ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಅವರು ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನುದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾಡಿದ ಭಾಷಣದ ಮೊದಲ ಮಾತುಗಳಿವು. ತಮ್ಮ ಆತ್ಮೀಯ ನಾಯಕನನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ದುಃಖದ ನಡುವೆಯೂ ನೆಹರು ಅವರು ಹೇಳಿದ ಮಾತುಗಳು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಅಗಲಿಕೆಯ ನೋವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವು ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರ ತನ್ನ ನೈತಿಕ ದಿಕ್ಸೂಚಿಯನ್ನೇ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಭಾವನೆಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದವು.

ಆದರೆ, ತಮ್ಮ ಭಾಷಣದ ಮುಂದಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆಹರು ಅವರು ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದರು. ತಾವು ಬೆಳಕು ನಂದಿಹೋಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರೂ, ಆ ಬೆಳಕು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದುದಲ್ಲ. ಅದು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ, ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರವೂ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳಗುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಆಶಯವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಆ ಬೆಳಕು ಜೀವಂತ ಸತ್ಯಗಳ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿತ್ತು. ತಪ್ಪು ದಾರಿಯಿಂದ ಸರಿಯಾದ ದಾರಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿತ್ತು. ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದೊರಕಿಸಿಕೊಟ್ಟ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವಾಗಿತ್ತು.

ಹಾಗಾದರೆ, ಗಾಂಧೀಜಿ ಎನ್ನುವ ಆ ಬೆಳಕು ಯಾವುದು? ಅದು ಕೇವಲ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಬೆಳಕಾಗಿತ್ತೇ? ಅಥವಾ ಮನುಷ್ಯನೊಳಗಿನ ದ್ವೇಷ, ಹಿಂಸೆ, ಅಸಹನೆ ಮತ್ತು ಸುಳ್ಳಿನ ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ನೈತಿಕ ಶಕ್ತಿಯೂ ಆಗಿತ್ತೇ?

ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲಾದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಕನಸು

ಗಾಂಧೀಜಿಯವರನ್ನು ಕೇವಲ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರಾಗಿ ಮಾತ್ರ ನೋಡುವುದು ಅವರ ಬದುಕಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಿದಂತೆ.

ಅವರ ಪಾಲಿಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವೆಂದರೆ ಕೇವಲ ವಿದೇಶಿ ಆಡಳಿತದಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ಪಡೆಯುವುದಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಮನುಷ್ಯನಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಜಾತಿ, ಧರ್ಮ, ಭಾಷೆ, ವರ್ಗ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಅಸಮಾನತೆಗಳ ಗೋಡೆಗಳಿಂದಲೂ ಸಮಾಜ ಮುಕ್ತವಾಗಬೇಕಿತ್ತು.

ರಾಜಕೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಜೊತೆಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಹಿಷ್ಣುತೆ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಘನತೆಯೂ ಅವರ ಕನಸಿನ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದ್ದವು.

ಒಂದು ದೇಶದ ಮೇಲೆ ತನ್ನದೇ ಜನರು ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಆ ದೇಶ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆ ದೇಶದ ಜನರು ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವದಿಂದ ಬದುಕಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಬೇಕು. ಬಡವನಿಗೂ ಶ್ರೀಮಂತನಿಗೂ ನ್ಯಾಯ ದೊರಕಬೇಕು. ಬೇರೆಯವರ ನಂಬಿಕೆ ಬೇರೆಯವರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಅತಿಕ್ರಮಿಸಬಾರದು. ಅಧಿಕಾರವು ಜನರ ಸೇವೆಯ ಸಾಧನವಾಗಬೇಕೇ ಹೊರತು ಜನರನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಅಸ್ತ್ರವಾಗಬಾರದು.

ಇಂತಹ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವ ಸಮಾಜವೇ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಸ್ವರಾಜ್ಯದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಮೂಲ ಆಶಯವಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಬಯಸಿದ್ದು ಕೇವಲ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಲ್ಲದ ಭಾರತವನ್ನಲ್ಲ; ಭಯವಿಲ್ಲದೆ ಬದುಕುವ ಮನುಷ್ಯರಿರುವ ಭಾರತವನ್ನು.

ಸತ್ಯವೇ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಶಕ್ತಿ

ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಸತ್ಯ ಎನ್ನುವುದು ಕೇವಲ ಒಂದು ನೈತಿಕ ಬೋಧನೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದು ಅವರ ಜೀವನದ ಪ್ರಯೋಗವಾಗಿತ್ತು.

ತಮ್ಮ ಆತ್ಮಕಥೆಗೆ “ಸತ್ಯಶೋಧನೆಯ ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಗಳು” ಎಂಬ ಹೆಸರಿಟ್ಟಿದ್ದೇ ಅವರ ಸತ್ಯದ ಕುರಿತಾದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ತಾವು ನಂಬಿದ್ದ ವಿಚಾರಗಳನ್ನೂ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ, ತಮ್ಮ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ಅನುಭವದ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ನಿಲುವುಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಗುಣ ಅವರಲ್ಲಿತ್ತು.

ಸತ್ಯವೆಂದರೆ ನಮಗೆ ಅನುಕೂಲವಾದ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೇಳುವುದಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ನಂಬಿಕೆಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನೂ ಆಲಿಸುವ ಧೈರ್ಯ. ನಮ್ಮ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ. ಅಧಿಕಾರ, ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಅಥವಾ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಲಾಭಕ್ಕಿಂತ ವಾಸ್ತವಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವ ಮನೋಭಾವ.

ಗಾಂಧೀಜಿಯವರು ಸತ್ಯವನ್ನು ಅಹಿಂಸೆಯಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ನೋಡಲಿಲ್ಲ. ಸತ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಮಾರ್ಗವೂ ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿರಬೇಕು ಎಂಬುದು ಅವರ ನಿಲುವಾಗಿತ್ತು.

ಇಂದು ಸುಳ್ಳು ಸುದ್ದಿಗಳು, ಅರ್ಧಸತ್ಯಗಳು, ಅಪಪ್ರಚಾರ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಹರಡುವ ದ್ವೇಷಪೂರಿತ ಮಾಹಿತಿಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸಬಲ್ಲ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಸತ್ಯದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗುತ್ತದೆ.

ನಮಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಹೇಳಿದರೆ ಸುಳ್ಳೂ ಸತ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ನಮಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಹೇಳಿದರೆ ಸತ್ಯವೂ ಸುಳ್ಳಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ವ್ಯಕ್ತಿಯ ನಿಷ್ಠೆಗಿಂತ ವಿಚಾರದ ಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಮನೋಭಾವವೇ ಪ್ರಜ್ಞಾವಂತ ಸಮಾಜದ ಲಕ್ಷಣ. ಸತ್ಯದ ಬೆಳಕೆಂದರೆ ಇದೇ.

ಪ್ರೀತಿಯೇ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಬೆಸೆಯುವ ಶಕ್ತಿ

ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಪಾಲಿಗೆ ಪ್ರೀತಿ ಎನ್ನುವುದು ಕೇವಲ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಭಾವನೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಬೆಸೆಯುವ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿತ್ತು.

ತನ್ನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವುದು ಸುಲಭ. ಆದರೆ ತನ್ನನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವವರನ್ನೂ ಮನುಷ್ಯರನ್ನಾಗಿ ಗೌರವಿಸುವುದು, ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಸಂವಾದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದು ನಿಜವಾದ ಪ್ರೀತಿಯ ಪರೀಕ್ಷೆ.

ಗಾಂಧೀಜಿಯವರು ಧರ್ಮವನ್ನು ವೈಯಕ್ತಿಕ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿ ಗೌರವಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಧರ್ಮದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುವುದನ್ನು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ. ಹಿಂದೂ, ಮುಸ್ಲಿಂ, ಕ್ರೈಸ್ತ, ಸಿಖ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲ ಧರ್ಮಗಳ ಜನರೂ ಸಮಾನ ಘನತೆಯಿಂದ ಬದುಕುವ ಭಾರತವನ್ನು ಅವರು ಬಯಸಿದ್ದರು.

ದೇಶ ವಿಭಜನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭುಗಿಲೆದ್ದ ಕೋಮು ಹಿಂಸಾಚಾರವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅವರು ನಡೆಸಿದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ. ದೇಶದ ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕರು ಅಧಿಕಾರ ಹಸ್ತಾಂತರ ಮತ್ತು ಹೊಸ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾಗ, ಗಾಂಧೀಜಿ ಕೋಮು ಸಂಘರ್ಷದಿಂದ ನಲುಗುತ್ತಿದ್ದ ಜನರ ನಡುವೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ನೋಖಾಲಿ, ಬಿಹಾರ, ಕಲ್ಕತ್ತಾ ಮತ್ತು ದೆಹಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ಸ್ಥಾಪನೆಗಾಗಿ ಅವರು ಕೈಗೊಂಡ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಅವರ ನಿಲುವಿನ ಗಂಭೀರತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.

ತಮ್ಮದೇ ಧರ್ಮದ ಜನರು ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದಾಗಲೂ ಅವರನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಮತ್ತು ಅನ್ಯ ಧರ್ಮದವರ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ನೈತಿಕ ಧೈರ್ಯ ಅವರಲ್ಲಿತ್ತು. ಧರ್ಮದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ವಿಭಜಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಮಾನವೀಯತೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸುವುದೇ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಪ್ರೀತಿಯ ಸಂದೇಶವಾಗಿತ್ತು.

ಅಹಿಂಸೆ ಎಂದರೆ ದೌರ್ಬಲ್ಯವಲ್ಲ

ಅಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಕೆಲವರು ಭಯ, ಅಸಹಾಯಕತೆ ಅಥವಾ ಪ್ರತಿರೋಧವಿಲ್ಲದ ಶರಣಾಗತಿ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಅಹಿಂಸೆಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಇದಕ್ಕಿಂತ ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಿನ್ನವಾಗಿತ್ತು. ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ಎದುರಿಸುವಾಗಲೂ ಅನ್ಯಾಯದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬಾರದು ಎಂಬುದು ಅವರ ನಿಲುವಾಗಿತ್ತು.

ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಂತಹ ಬೃಹತ್ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ, ಅಸಹಕಾರ, ಉಪ್ಪಿನ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯುತ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿದ್ದು ಅವರ ಹೋರಾಟದ ಪ್ರಮುಖ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಾಗಿತ್ತು.

ಅಹಿಂಸೆಯೆಂದರೆ ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಂಡು ಸುಮ್ಮನಿರುವುದಲ್ಲ. ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದು, ಅದರ ವಿರುದ್ಧ ಸಂಘಟಿತವಾಗಿ ಹೋರಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಆ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳದಿರುವುದು.

ಹಿಂಸೆಯಿಂದ ಎದುರಾಳಿಯನ್ನು ಸೋಲಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಆತನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅಹಿಂಸೆಯ ಮೂಲಕ ಎದುರಾಳಿಯ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿತ್ತು.

ಅವರ ಈ ತತ್ವವು ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಗಡಿಗಳನ್ನು ದಾಟಿ ಜಗತ್ತಿನ ಹಲವು ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಚಳವಳಿಗಳ ಮೇಲೂ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. ಅಮೆರಿಕದ ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಲೂಥರ್ ಕಿಂಗ್ ಜೂನಿಯರ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ನೆಲ್ಸನ್ ಮಂಡೇಲಾ ಅವರ ಹೋರಾಟದ ಚಿಂತನೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿರೋಧದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ನೆಲ್ಸನ್ ಮಂಡೇಲಾ ಅಂತೂ ಗಾಂಧೀಜಿ ತಮ್ಮ ಹೋರಾಟದ ಆದರ್ಶ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ.

ಹೀಗೆ ಅಹಿಂಸೆ ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಒಂದು ವಿಧಾನವಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯದೆ, ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಒಂದು ನೈತಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ.

ಶಾಂತಿ ಎಂದರೆ ಮೌನವಲ್ಲ, ಸಹಬಾಳ್ವೆ

ಶಾಂತಿ ಎಂದರೆ ಯುದ್ಧವಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಭಯ, ದ್ವೇಷ, ಅಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಅಪನಂಬಿಕೆಗಳಿಲ್ಲದೆ ಜನರು ಬದುಕಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿಯೂ ಹೌದು. ಒಂದು ಧರ್ಮದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತೊಂದು ಧರ್ಮದ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಅನುಮಾನದಿಂದ ನೋಡುವ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ಶಾಂತಿ ಇರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಜಾತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತೊಂದು ಜಾತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೀಳಾಗಿ ಕಾಣುವ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ನೆಲೆಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಗಾಂಧೀಜಿಯವರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ಶಾಂತಿಯು ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಅಳಿಸಿಹಾಕುವುದರಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ. ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವದಿಂದ ಬದುಕುವುದರಲ್ಲಿತ್ತು. ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಧರ್ಮವು ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಉತ್ತಮ ನಡವಳಿಕೆಯತ್ತ ಕರೆದೊಯ್ಯಬೇಕೇ ಹೊರತು ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ವಿರುದ್ಧ ದ್ವೇಷವನ್ನು ಬೆಳೆಸಬಾರದು.

ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರಬಹುದು. ಆಚರಣೆಗಳು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರಬಹುದು. ದೇವರ ಕುರಿತಾದ ಕಲ್ಪನೆಗಳು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಈ ಎಲ್ಲ ಭಿನ್ನತೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಮನುಷ್ಯನ ಘನತೆ ಮತ್ತು ಜೀವಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಒಂದೇ ಆಗಿರಬೇಕು. ಇಂತಹ ಸಹಬಾಳ್ವೆಯೇ ಬಹುಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಭಾರತವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಶಕ್ತಿ.

ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಹತ್ಯೆ ಮತ್ತು ನೆಹರು ಅವರ ಎಚ್ಚರಿಕೆ

1948ರ ಜನವರಿ 30ರಂದು ನಾಥೂರಾಮ್ ಗೋಡ್ಸೆ ದೆಹಲಿಯ ಬಿರ್ಲಾ ಭವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸಭೆಗೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರನ್ನು ಗುಂಡಿಕ್ಕಿ ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿದ. ಈ ಹತ್ಯೆ ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜೀವವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಂಡ ಘಟನೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದು ದೇಶದ ವಿಭಜನೆಯ ನಂತರ ಕೋಮು ಉದ್ವಿಗ್ನತೆ, ದ್ವೇಷ ಮತ್ತು ಅಸಹನೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಭಾರತದ ಮುಂದೆ ಮತ್ತೊಂದು ಗಂಭೀರ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ತಂದಿಟ್ಟಿತ್ತು.

ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಹತ್ಯೆಯ ಬಳಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನುದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದ ನೆಹರು ಅವರು, ದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನ ತಿಂಗಳುಗಳಿಂದ ಹರಡಿದ್ದ ವಿಷವು ಜನರ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದೆ ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದರು. ಆ ವಿಷವನ್ನು ಬೇರುಸಹಿತ ಕಿತ್ತೊಗೆಯಬೇಕು ಎಂದೂ ಕರೆ ನೀಡಿದ್ದರು.

ಆದರೆ, ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಹತ್ಯೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಜನರು ಹಿಂಸೆಗೆ ಇಳಿಯಬಾರದು ಎಂಬುದನ್ನೂ ಅವರು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದರು. ಕೋಪದ ನಡುವೆಯೂ ಗಾಂಧೀಜಿ ಕಲಿಸಿದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ದೃಢತೆ ಮತ್ತು ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನಿಂದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವಂತೆ ಮನವಿ ಮಾಡಿದ್ದರು.

ನೆಹರು ಅವರ ಈ ಭಾಷಣದ ಮಹತ್ವವೇನೆಂದರೆ, ಗಾಂಧೀಜಿಯವರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ದುಃಖವನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಹಿಂಸೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಬಾರದು ಎಂಬ ಸಂದೇಶ ಅದರಲ್ಲಿತ್ತು. ಗಾಂಧೀಜಿಯವರನ್ನು ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿದ ಗುಂಡು ಅವರ ದೇಹವನ್ನು ನಿಶ್ಚಲಗೊಳಿಸಿತು. ಆದರೆ ಅವರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ಸತ್ಯ, ಅಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಯ ಕುರಿತು ದೇಶವು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಅದು ಇನ್ನಷ್ಟು ತುರ್ತಾಗಿಸಿತು.

ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಖಂಡಿಸುವುದೆಂದರೆ ಹಿಂಸೆಗೆ ಕಾರಣವಾದ ವಿಚಾರಧಾರೆಗಳು, ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳು ಮತ್ತು ದ್ವೇಷದ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬಾರದು ಎಂದಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ಇಂತಹ ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಎದುರಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯೂ ಸಮಾಜಕ್ಕಿದೆ.

ಗೋಡ್ಸೆ ವಾದ ಮತ್ತು ಗಾಂಧಿ ತತ್ವದ ನಡುವಿನ ಮೂಲಭೂತ ಭಿನ್ನತೆ

ಗಾಂಧೀಜಿ ಮತ್ತು ಗೋಡ್ಸೆ ಅವರ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಕೇವಲ ಇಬ್ಬರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿ ನೋಡುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಅವರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಗತ್ಯ.

ಗೋಡ್ಸೆ ತನ್ನ ವಿಚಾರಧಾರೆಯನ್ನು ಹಿಂದೂ ರಾಷ್ಟ್ರವಾದದ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದನು. ಗಾಂಧೀಜಿಯವರು ಮಾತ್ರ ಧರ್ಮದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಾಗರಿಕರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸದ, ಎಲ್ಲ ಧರ್ಮಗಳ ಜನರಿಗೂ ಸಮಾನ ಸ್ಥಾನವಿರುವ ಭಾರತದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದರು.

ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ನಿಲುವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಹೊಂದುವ ಹಕ್ಕು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಇದೆ. ಅವರ ಆರ್ಥಿಕ ಚಿಂತನೆಗಳು, ಗ್ರಾಮ ಸ್ವರಾಜ್ಯದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ, ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣದ ಕುರಿತಾದ ನಿಲುವುಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಹಿಂಸೆಯ ಮೂಲಕ ಪರಿಹರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜೀವವನ್ನೇ ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಸಂವಾದದ ಮಾರ್ಗವಲ್ಲ.

ಒಂದು ವಿಚಾರಧಾರೆಯ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಅದರ ಅನುಯಾಯಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ಅಳೆಯಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ಮಾನವ ಘನತೆ, ಸಮಾನತೆ, ನ್ಯಾಯ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಹಬಾಳ್ವೆಯಂತಹ ಮೌಲ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬುದರ ಆಧಾರದಲ್ಲಿಯೂ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಗೋಡ್ಸೆಯ ರಾಜಕೀಯ ನಿಲುವುಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವವರೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ತಮ್ಮ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಹಕ್ಕಿದೆ. ಅದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಆ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಇತಿಹಾಸದ ದಾಖಲೆಗಳು, ತಾರ್ಕಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಹಕ್ಕೂ ಸಮಾಜಕ್ಕಿದೆ.

ಯಾವುದೇ ವಿಚಾರಧಾರೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ನಿಷೇಧ ಅಥವಾ ದಮನದ ಮೂಲಕ ಸಮಾಜದಿಂದ ಅಳಿಸಿಹಾಕಲು ಸಾಧ್ಯವೆಂದು ಭಾವಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ, ದ್ವೇಷ ಮತ್ತು ಹಿಂಸೆಯ ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವಂತಹ ಶಿಕ್ಷಣ, ಸಂವಾದ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು ಹೆಚ್ಚು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ.

ಗಾಂಧೀಜಿ ಎನ್ನುವ ಬೆಳಕು ಇಂದಿಗೂ ಏಕೆ ಅಗತ್ಯ?

ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬಂದು ದಶಕಗಳು ಕಳೆದಿವೆ. ಭಾರತವು ವಿಜ್ಞಾನ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪ್ರಗತಿ ಸಾಧಿಸಿದೆ. ಆದರೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ಸಮಾಜದ ನೈತಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೂ ಅಗತ್ಯ.

ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಎಷ್ಟು ಮುಂದುವರಿದರೂ ಮನುಷ್ಯನ ನಡುವೆ ದ್ವೇಷ ಹೆಚ್ಚಾದರೆ ಅದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳಷ್ಟೇ ಒಂದು ದೇಶದ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ದುರ್ಬಲರಿಗೆ ದೊರೆಯುವ ನ್ಯಾಯ, ಮಹಿಳೆಯರ ಸುರಕ್ಷತೆ, ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಹಕ್ಕುಗಳು, ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಾಮರಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲಿನ ವಿಶ್ವಾಸವೂ ಆ ಪ್ರಗತಿಯ ಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ.

ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಅಂಧವಾಗಿ ಅನುಸರಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಅವುಗಳನ್ನು ಸಮಕಾಲೀನ ಅಗತ್ಯಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮುಖ್ಯ.

ಅವರ ಗ್ರಾಮ ಸ್ವರಾಜ್ಯದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಇಂದಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತದೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ಜೋಡಿಸಬಹುದು? ಅವರ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯ ಚಿಂತನೆಯನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರಸ್ನೇಹಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸಬಹುದು? ಅವರ ಅಹಿಂಸೆಯ ತತ್ವವನ್ನು ಇಂದಿನ ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗದ ದ್ವೇಷ ಭಾಷಣ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಘರ್ಷಗಳ ನಡುವೆ ಹೇಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಬಹುದು? ಇವು ಕೇವಲ ಇತಿಹಾಸದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಲ್ಲ. ಭವಿಷ್ಯದ ಭಾರತದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳೂ ಹೌದು.

ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದೆಂದರೆ ಅವರ ಎಲ್ಲ ವಿಚಾರಗಳನ್ನೂ ಪ್ರಶ್ನಾತೀತವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದಲ್ಲ. ಅವರಂತೆಯೇ ನಮ್ಮ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ, ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ತಿದ್ದಿಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯನ ಘನತೆಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಸಮಾಜವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುವುದು.

ಬೆಳಕು ಎಂದರೆ ದಾರಿ ತೋರಿಸುವುದು

ನೆಹರು ಅವರು ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಹತ್ಯೆಯ ಬಳಿಕ ಮಾಡಿದ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಆ ಬೆಳಕು ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರವೂ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಸಾಂತ್ವನ ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಆಶಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು. ಆ ಮಾತುಗಳು ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಕುರಿತಾದ ಹೊಗಳಿಕೆ ಮಾತ್ರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವು ಮಾನವ ಸಮಾಜವು ಯಾವ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮುನ್ನಡೆಯಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತಾದ ಸಂದೇಶವೂ ಆಗಿದ್ದವು.

ಸತ್ಯವು ಸುಳ್ಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಬೆಳಕಾಗಬೇಕು. ಪ್ರೀತಿಯು ದ್ವೇಷವನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯಾಗಬೇಕು. ಶಾಂತಿಯು ಸಂಘರ್ಷಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಸಂವಾದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಬೇಕು. ಅಹಿಂಸೆಯು ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧದ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ಪ್ರತಿರೋಧವಾಗಬೇಕು.

ಈ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ, ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ರಾಜಕೀಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಲ್ಲ. ಇವು ಮನುಷ್ಯರಾಗಿ ನಮ್ಮೆಲ್ಲರಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುವ ನೈತಿಕ ತತ್ವಗಳು.

ಗಾಂಧೀಜಿಯವರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವುದು ಎಂದರೆ ಅವರ ಭಾವಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಹೂವು ಹಾಕುವುದು ಅಥವಾ ಅವರ ಜಯಂತಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ಅವರ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆತ್ಮಾವಲೋಕನ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದೂ ಹೌದು.

ನಾವು ನಮ್ಮ ವಿರೋಧಿಗಳ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಆಲಿಸುತ್ತೇವೆಯೇ? ನಮಗೆ ಅನುಕೂಲವಿಲ್ಲದ ಸತ್ಯವನ್ನೂ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆಯೇ? ನಮ್ಮ ಧರ್ಮದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಅನ್ಯಾಯವನ್ನೂ ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತೇವೆಯೇ? ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುವವರ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಟೀಕಿಸುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತೇವೆಯೇ? ನಮ್ಮ ಹಕ್ಕುಗಳಂತೆಯೇ ಇತರರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನೂ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತೇವೆಯೇ?

ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ನಾವು ನೀಡುವ ಉತ್ತರಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ತತ್ವಗಳು ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಜೀವಂತವಾಗಿವೆ ಎಂಬುದು ಅಡಗಿದೆ.

ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಬೆಳಕು ನಂದದಿರಲಿ

ಗಾಂಧೀಜಿ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಮಿತಿಗಳಿದ್ದವು. ಅವರ ಅನೇಕ ವಿಚಾರಗಳ ಕುರಿತು ಇಂದಿಗೂ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿವೆ. ಆದರೆ ಸತ್ಯ, ಅಹಿಂಸೆ, ಮಾನವೀಯತೆ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಹಬಾಳ್ವೆಯ ಕುರಿತಾದ ಅವರ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ.

ಅವರನ್ನು ವಿಮರ್ಶಿಸುವುದರಿಂದ ಅವರ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಅಳಿಸಿಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ಅವರ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದರಿಂದ ಅವರ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಅಗತ್ಯವೂ ಇಲ್ಲವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಹತ್ಯೆಯ ನಂತರ ನೆಹರು ಅವರು ದೇಶಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಸಂದೇಶದ ಸಾರವೂ ಇದೇ ಆಗಿತ್ತು. ದುಃಖ ಮತ್ತು ಕೋಪದ ನಡುವೆಯೂ ಹಿಂಸೆಯ ಹಾದಿ ಹಿಡಿಯದೆ, ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಏಕತೆಯ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮುನ್ನಡೆಯಬೇಕು ಎಂಬುದು ಅವರ ಕರೆ.

ದ್ವೇಷದ ಮೂಲಕ ಸಮಾಜವನ್ನು ವಿಭಜಿಸುವ ವಿಚಾರಗಳು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಹಲವು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಅವುಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಮಾನವೀಯತೆ, ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಸಹಬಾಳ್ವೆಯ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಜನಜೀವನದಲ್ಲಿ ಬಲಪಡಿಸುವುದು ನಿರಂತರ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿರಬೇಕು.

ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಬೆಳಕು ಇರುವುದು ಅವರ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಲ್ಲಲ್ಲ, ಅವರ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡು ಆಚರಿಸುವ ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿದೆ. ಸತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ಪತ್ರಕರ್ತನಲ್ಲಿ, ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಹೋರಾಡುವ ನಾಗರಿಕನಲ್ಲಿ, ಧರ್ಮದ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವವರ ನೆರವಿಗೆ ಧಾವಿಸುವ ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲಿ, ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಸಂವಾದವನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡುವ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಆ ಬೆಳಕು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.

ಒಂದು ಗುಂಡು ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಬದುಕನ್ನು ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಿತು. ಆದರೆ ಅವರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಬೇಕೇ ಬೇಡವೇ ಎಂಬ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪೀಳಿಗೆಯೂ ತಾನೇ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿದೆ.

ಗಾಂಧೀಜಿ ಎನ್ನುವ ಬೆಳಕು ಎಂದರೆ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಆರಾಧನೆಯಲ್ಲ. ಅದು ಸತ್ಯದ ಪರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ವಿವೇಕ, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಬೆಸೆಯುವ ಹೃದಯ, ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಮತ್ತು ಹಿಂಸೆಯ ಎದುರು ತಲೆಬಾಗದ ಅಹಿಂಸೆಯ ಧೈರ್ಯ.

ಈ ಬೆಳಕು ನಮ್ಮೊಳಗೆ ಜೀವಂತವಾಗಿದ್ದರೆ, ಸುಳ್ಳು, ದ್ವೇಷ, ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಕೋಮುವಾದದ ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ನಮ್ಮ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಗಾಂಧೀಜಿ ಅಂದು ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಬೆಳಕಾಗಿದ್ದರು. ಇಂದು ಆ ಬೆಳಕನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಮೇಲಿದೆ.