ಕರ್ನಾಟಕ ಲೋಕಸೇವಾ ಆಯೋಗದ ಪಶುವೈದ್ಯಾಧಿಕಾರಿಗಳ ನೇಮಕಾತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಕ್ರಮ ಪ್ರಕರಣ ಈಗ ಮತ್ತೊಂದು ಗಂಭೀರ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ನಮ್ಮ ಮುಂದೆ ಇಟ್ಟಿದೆ. ಕೆಪಿಎಸ್ಸಿಯ ಪರೀಕ್ಷಾ ನಿಯಂತ್ರಕರಾಗಿದ್ದ ಐಎಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್ ಗಂಗ್ವಾರ್ ಅವರನ್ನು ಸಿಐಡಿ ಬಂಧಿಸಿದ್ದು, ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ಎನ್ನಲಾಗಿರುವ ಬಸವರಾಜ್ ಕನ್ನಾಳೆ ಅವರನ್ನೂ ಬಂಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸಿಐಡಿ ವಶಕ್ಕೆ ನೀಡಿದೆ. ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ ಸೋರಿಕೆ, ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಂದ ಹಣ ಪಡೆಯುವುದು, ಅಂಕಪಟ್ಟಿ ಅಥವಾ ಒಎಂಆರ್ ಶೀಟ್ಗಳಲ್ಲಿ ತಿರುಚಾಟ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಗಂಭೀರ ಆರೋಪಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತನಿಖೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಷಯವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು – ಆರೋಪಗಳು ಸಾಬೀತಾಗುವವರೆಗೆ ಯಾರನ್ನೂ ಅಪರಾಧಿ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಆದರೆ ಈ ಪ್ರಕರಣದ ಕಾನೂನು ವಿಚಾರವನ್ನು ಬದಿಗಿಟ್ಟು, ನನ್ನನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಶ್ನೆ ಬೇರೆಯದು. ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಬೇಕು? ಎಷ್ಟು ಮನೆಗಳಿದ್ದರೆ ಸಾಕು? ಎಷ್ಟು ಹಣ ಬ್ಯಾಂಕ್ನಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ ಸಾಕು? ಎಷ್ಟು ಆಸ್ತಿ ಇದ್ದರೆ ಮನಸ್ಸು “ಇನ್ನು ಬೇಡ” ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ? ಒಂದು ಹಂತದ ನಂತರ ಹಣ ಬದುಕನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸುವ ಸಾಧನವಾಗುವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಹಣವೇ ಬದುಕಿನ ಗುರಿಯಾಗಿಬಿಟ್ಟರೆ ಏನಾಗುತ್ತದೆ? ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ‘ಸಾಕು’ ಎನ್ನುವ ಒಂದು ಬಿಂದು ಇದೆಯೇ?
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ :
ಪ್ರಭಾವ ಬಳಸಿ ವಂಚನೆ ಮಾಡುವ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ
ಈ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್ ಅವರಿಗೆ ಬೆಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಮನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವರದಿಗಳು ಬಂದಿವೆ. ಅವರ ನಿವಾಸಗಳ ಮೇಲೆ ಜಾರಿ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ ಶೋಧ ನಡೆಸಿರುವುದೂ ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಅವರ ಒಟ್ಟು ಆಸ್ತಿ ಎಷ್ಟು, ಅವುಗಳ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಮೂಲವೇನು ಎಂಬುದನ್ನು ತನಿಖೆ ಮತ್ತು ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆಗಳೇ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಬೇಕು. ಆದರೂ ಪ್ರಶ್ನೆ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ – ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಈಗಾಗಲೇ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಟ್ಟದ ಆರ್ಥಿಕ ಭದ್ರತೆ, ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಇನ್ನಷ್ಟು ಹಣಕ್ಕಾಗಿ ಅಪಾಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮನಸ್ಥಿತಿಗೆ ಏಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ?
ಇದು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲ. ಇದು ಮನುಷ್ಯನ ಮನಸ್ಸಿನ ಪ್ರಶ್ನೆ.
ಹಣದ ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರ ಗುಣವಿದೆ. ಮೊದಲಿಗೆ ಅದು ಅಗತ್ಯ. ನಂತರ ಅದು ಸೌಕರ್ಯ. ಆಮೇಲೆ ಅದು ಭದ್ರತೆ. ಅದಾದ ಮೇಲೆ ಅದು ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ. ಒಂದು ಹಂತದ ನಂತರ ಅದು ಅಧಿಕಾರದ ಸಂಕೇತವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಗೆ ಕೆಲವರಲ್ಲಿ ಅದು ಎಷ್ಟಿದೆ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗಿಂತ ಎಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿದೆ ಎಂಬ ಹೋಲಿಕೆಯ ಸಾಧನವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿಂದಲೇ ‘ಸಾಕು’ ಎನ್ನುವ ಪದ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿ “ನನ್ನ ಕುಟುಂಬ ನೆಮ್ಮದಿಯಿಂದ ಬದುಕಬೇಕು” ಎಂದು ಹಣ ಸಂಪಾದಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮನೆ ಬೇಕು, ಮಕ್ಕಳ ಶಿಕ್ಷಣ ಬೇಕು, ಭವಿಷ್ಯ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರಬೇಕು. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸಹಜ. ಆದರೆ ಒಂದು ಹಂತದ ನಂತರ ಹಣದಿಂದ ಖರೀದಿಸಬಹುದಾದ ವಸ್ತುಗಳು ಮುಗಿಯುವುದಿಲ್ಲ; ಮನುಷ್ಯನ ಆಸೆಗಳು ಮಾತ್ರ ಮುಗಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಮನೆ ಇದ್ದಾಗ ಇನ್ನೊಂದು ಮನೆ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಕಾರು ಇದ್ದಾಗ ಇನ್ನೂ ದುಬಾರಿ ಕಾರು ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಹುದ್ದೆ ಇದ್ದಾಗ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪ್ರಭಾವ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹಣದ ಜೊತೆಗೆ ಅಧಿಕಾರ ಸಿಕ್ಕರೆ, ಅಧಿಕಾರದ ಜೊತೆಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹಣ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಇಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ಯೆ ಹಣದಲ್ಲಿಲ್ಲ, ‘ಇಷ್ಟು ಸಾಕು’ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಕಳೆದುಹೋಗುವುದರಲ್ಲಿದೆ.
ಮನುಷ್ಯನ ಮೆದುಳಿಗೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪಾತ್ರವಿದೆ. ನಾವು ಯಾವುದನ್ನಾದರೂ ಹೊಸದಾಗಿ ಪಡೆದಾಗ ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಆ ಹೊಸ ಜೀವನಶೈಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ನಿನ್ನೆ ಐಷಾರಾಮಿ ಎಂದು ಅನಿಸಿದ್ದದ್ದು ಇಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ನಿನ್ನೆ ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತವೆಂದು ಅನಿಸಿದ್ದ ಹಣ ಇಂದು ಕಡಿಮೆಯೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಜೀವನದ ಮಟ್ಟ ಏರಿದಂತೆ ನಮ್ಮ ‘ಸಾಮಾನ್ಯ’ ಎಂಬ ಅಳತೆಯೂ ಏರುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಮನುಷ್ಯನು ಹಿಂದೆ ಬಯಸಿದ್ದುದನ್ನು ಪಡೆದರೂ, ಮತ್ತೆ ಹೊಸ ಗುರಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ಅಪಾಯಕಾರಿ ತಿರುವಿದೆ. ಮೊದಲು ಮನುಷ್ಯ ಹಣವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಹಣ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ನಡೆಸಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. “ಇನ್ನಷ್ಟು ಇದ್ದರೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಂತೋಷ” ಎನ್ನುವ ಭ್ರಮೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಗಟ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹಂತದ ನಂತರ ಹಣ ಹೆಚ್ಚಾದಷ್ಟೂ ಸಂತೋಷ ಅದೇ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವುದಿಲ್ಲ. ಆಗ ಹಣದ ಉದ್ದೇಶ ಬದುಕನ್ನು ಸುಂದರಗೊಳಿಸುವುದಲ್ಲ; ಹಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದೇ ಬದುಕಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಾವು ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ನೋಡುತ್ತೇವೆ. ಒಂದು ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರನಿಗೆ ಸಂಬಳವಿದೆ. ಉತ್ತಮ ಹುದ್ದೆಯಿದೆ. ಗೌರವವಿದೆ. ಭವಿಷ್ಯದ ಭದ್ರತೆಯಿದೆ. ಕುಟುಂಬವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಆದರೂ ಆತ ಲಂಚ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಏಕೆ?
“ಅವನಿಗೆ ಹಣದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇತ್ತು” ಎನ್ನುವುದು ಬಹಳ ಸರಳವಾದ ಉತ್ತರ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೂ ಅದು ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅದು ಅವಶ್ಯಕತೆಯಲ್ಲ, ಅಭ್ಯಾಸ.
ಒಮ್ಮೆ ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಹಣ ಪಡೆಯುವುದರಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಅಪಾಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಮನಸ್ಸು ನಂಬಿದರೆ, ಮುಂದಿನ ಬಾರಿ ಗಡಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಮುಂದೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲಿಗೆ “ಇದು ಸಣ್ಣ ಮೊತ್ತ” ಎಂದು ಮನಸ್ಸು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ನಂತರ “ಎಲ್ಲರೂ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ” ಎನ್ನುತ್ತದೆ. ಆಮೇಲೆ “ನಾನು ಮಾಡದಿದ್ದರೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ” ಎನ್ನುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಗೆ ತಪ್ಪು ಎಂಬ ಭಾವನೆಯೇ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ದುರಾಸೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಹಂತ.
ತಪ್ಪನ್ನು ಮಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ, ತಪ್ಪನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಮನಸ್ಸು ಕಲಿತುಕೊಂಡಾಗ ಮನುಷ್ಯ ಇನ್ನಷ್ಟು ದೂರ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.
ಇಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರವೂ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ. ಹಣ ಮಾತ್ರ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಬದಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಹಣ ಒಟ್ಟಾದಾಗ ಅಪಾಯ ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು. ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ “ನನ್ನನ್ನು ಯಾರು ಹಿಡಿಯುತ್ತಾರೆ?” ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಮೂಡಿದರೆ, ಕಾನೂನಿನ ಭಯ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಸ್ಥಾನ, ಸಂಪರ್ಕ, ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಳಗಿನ ಪರಿಚಯ ತನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬ ತಪ್ಪು ನಂಬಿಕೆ ಮೂಡಬಹುದು.
ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ವಿರುದ್ಧದ ಹೋರಾಟ ಕೇವಲ “ಕೆಟ್ಟ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಹಿಡಿಯುವುದಲ್ಲ.” ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಯಾರಿಗೂ “ನೀನು ದೊಡ್ಡ ಅಧಿಕಾರಿ, ನಿನ್ನನ್ನು ಯಾರೂ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದಿಲ್ಲ” ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಬರದಂತೆ ಮಾಡುವುದು ಕೂಡ ಅಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯ.
ಈ ಕೆಪಿಎಸ್ಸಿ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ನೋವುಂಟುಮಾಡುವ ಅಂಶ ಇದೆ. ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವ ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುವಕನನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಅವನು ನಿದ್ರೆ ಬಿಟ್ಟು ವರ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಓದುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದ ಹಣ ಖರ್ಚು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಒಂದು ಸರ್ಕಾರಿ ಉದ್ಯೋಗ ಸಿಕ್ಕರೆ ಜೀವನ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷೆ ಬರೆಯುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಎದುರು ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆಯೇ ಹಣಕ್ಕೆ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಆರೋಪ ಕೇಳಿಬಂದಾಗ, ಅದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಮೇಲಿನ ದಾಳಿ ಅಲ್ಲ. ಅದು ಒಬ್ಬ ಯುವಕನ ಪರಿಶ್ರಮದ ಮೇಲಿನ ದಾಳಿ.
ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ – “ನೀನು ಎಷ್ಟು ಓದಿದರೂ ಪರವಾಗಿಲ್ಲ; ಹಣ ಇದ್ದರೆ ದಾರಿ ಬೇರೆ.” ಅದಕ್ಕಿಂತ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಸಂದೇಶ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಇನ್ನೇನು ಬೇಕು?
ನಾವು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ “ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಓದು, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡು” ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಸಮಾಜದ ದೊಡ್ಡವರು ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಹಣ ಗಳಿಸುವುದನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಆ ಮಾತಿನ ನೈತಿಕ ಶಕ್ತಿ ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬ ಯುವಕನಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ನಂಬಿಕೆ ಇರಬೇಕಾದರೆ, ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಡೆಸುವವರ ಮೇಲೆ ನಂಬಿಕೆ ಇರಬೇಕು.
ಆದ್ದರಿಂದ ಇಂತಹ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಕದ್ದ ಹಣದ ಮೊತ್ತಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ನಷ್ಟ ನಂಬಿಕೆಯ ನಷ್ಟ.
ಮತ್ತೆ ನನ್ನ ಮೊದಲ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಬರೋಣ. ಮನುಷ್ಯನ ದುರಾಸೆಗೆ ಕೊನೆ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಬಹುಶಃ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬರುವ ಯಾವುದೇ ‘ಸ್ಟಾಪ್’ ಇಲ್ಲ. ಕಾನೂನು ಒಂದು ಗಡಿ ಹಾಕಬಹುದು. ಸರ್ಕಾರ ಒಂದು ನಿಯಮ ಮಾಡಬಹುದು. ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಒಬ್ಬನನ್ನು ಬಂಧಿಸಬಹುದು. ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಮನುಷ್ಯನ ಒಳಗೆ “ಇಷ್ಟು ಸಾಕು” ಎನ್ನುವ ಗಡಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಅವನು ಮತ್ತೊಂದು ದಾರಿಯನ್ನು ಹುಡುಕಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ನಿಜವಾದ ‘ಸ್ಟಾಪ್’ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲ. ಅದು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕು.
“ನನಗೆ ಇಷ್ಟೊಂದು ಸಾಕು.” “ಇದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪಡೆಯಲು ನಾನು ತಪ್ಪು ದಾರಿ ಹಿಡಿಯುವುದಿಲ್ಲ.” “ನನ್ನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹಣ ಕೊಡಬಹುದು; ಆದರೆ ನನ್ನ ತಪ್ಪಿನ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಕೊಡಬಾರದು.” “ನನ್ನ ಅಧಿಕಾರ ನನ್ನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂಪತ್ತು ಮಾಡುವ ಸಾಧನವಲ್ಲ.” ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಳಗಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಬೇಕು.
ವಿಚಿತ್ರವೆಂದರೆ, ಮನುಷ್ಯನು ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಆಸ್ತಿ ಕೊಡಲು ಬಹಳ ಕಷ್ಟಪಡುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ತನ್ನ ನಡವಳಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಯಾವ ಮೌಲ್ಯ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಯೋಚಿಸುವುದೇ ಇಲ್ಲ.
ನಾವು ಮನೆ ಕಟ್ಟುತ್ತೇವೆ. ಜಮೀನು ಖರೀದಿಸುತ್ತೇವೆ. ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆ ತುಂಬಿಸುತ್ತೇವೆ. ಮಕ್ಕಳ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹಣ ಉಳಿಸುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಒಂದು ದಿನ “ಅಪ್ಪ, ನೀವು ಇವೆಲ್ಲ ಹೇಗೆ ಗಳಿಸಿದ್ದೀರಿ?” ಎಂದು ಮಕ್ಕಳು ಕೇಳಿದರೆ, ಉತ್ತರಿಸುವಷ್ಟು ಶುದ್ಧವಾದ ಜೀವನವನ್ನೂ ಕಟ್ಟಿದ್ದೇವೆಯೇ? ಅದು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಶ್ನೆ.
ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಬೇಕಾದದ್ದು ಎಷ್ಟು ಎಂಬುದನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಅಥವಾ ಸಮಾಜ ನಿರ್ಧರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಒಳಗಿನ ಮೌಲ್ಯಗಳು ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕು. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ‘ಸಾಕು’ ಎನ್ನುವ ಗುರಿ ಯಾವತ್ತೂ ಮುಂದೆ ಹೋಗುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ.
ಮೊದಲು ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಸಾಕಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಹತ್ತು ಲಕ್ಷ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹತ್ತು ಕೋಟಿ ಬಂದರೂ ಇನ್ನೂ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಹಂತದ ನಂತರ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಅರ್ಥವೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಬೇಕಾಗಿರುವುದು ಹಣವಲ್ಲ, ಇನ್ನಷ್ಟು ಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಭಾವನೆ. ಅದೇ ದುರಾಸೆಯ ನಿಜವಾದ ಸ್ವರೂಪ.
ಹೀಗಾಗಿ ಕೆಪಿಎಸ್ಸಿ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಯಾರು ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ, ಯಾರು ಎಷ್ಟು ಹಣ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ, ಇನ್ನೂ ಯಾರೆಲ್ಲ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತನಿಖೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ನಿರ್ಧರಿಸಲಿ. ಆದರೆ ಸಮಾಜವಾಗಿ ನಾವು ಕೇಳಬೇಕಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಅದಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡದು.
ದುರಾಸೆಗೆ ಮಿತಿ ಹಣದಿಂದ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಮಿತಿಯನ್ನು ಮನುಷ್ಯನೇ ತನ್ನೊಳಗೆ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಅದು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಒಂದು ದಿನ ಮನುಷ್ಯ ಹಣಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ; ಹುದ್ದೆಗಾಗಿ ತನ್ನ ಗೌರವವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ; ಗೌರವಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನ ಕುಟುಂಬವನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವುದು ಎಷ್ಟು ಹಣ ಎಂಬುದಲ್ಲ.
“ನನಗೆ ಇಷ್ಟು ಸಾಕಾಗಿತ್ತು” ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶವನ್ನೇ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ.
